اسناد فارسي سه شنبه پنجم تیر 1386 15:22

اسناد فارسي ويژة اخبار و نوشته هاي مرتبط با اسناد فارسي و سند شناسي ايراني است.

این وبلاگ متعلق به محسن جعفري مذهب، كارمند سازمان اسناد و كتابخانة ملي ايران مي باشد. برخي از اين نوشته ها پيشتر در جايي ديگر منتشر شده اند و ممكن است تاريخ آنها كهنه نمايد.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

ساعت دو دقیقه نیمه شب سه شنبه 26 دی 1391، خبرنگار خبرگزاری فارس در هرمزگان خبری فرستاد که بزودی توسط بیشتر نشریات و خبرگزاری ها مورد توجه قرار گرفت؟

" سفیر هند در تهران ... بیان داشت: ‌رئیس جمهور هند طی سفر خود به ایران و دیدار با رئیس جمهور احمدی‌نژاد،‌ یک دیوان حافظ 400 ساله که از کلکسیون امپراطور اکبر محسوب می‌شود را به رئیس جمهور ایران هدیه داد."

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

سخنراني عليه موضوع سخنراني یکشنبه دوازدهم آبان 1392 12:38

 "بگزارش خبرنگار مهر صبح دوشنبه 28 مرداد یک نشست تخصصی با عنوان «شصتمین سالگرد کودتای 28 مرداد » در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار شد و این در حالی بود که سخنران اصلی این برنامه محمود کاشانی، استاد دانشگاه در رشته تاریخ و فرزند آیت الله سیدابوالقاسم کاشانی از رهبران نهضت ملی ایران صراحتا عبارت «کودتای 28 مرداد» را نفی کرد."

 عجالتأ به اصل استدلالهاي دكتر محمود كاشاني در كودتا بودن يا نبودن واقعه 28 مرداد 1332 كاري ندارم كه سياستمداران و حقوقدانان و مورخان بايد به آن پاسخ دهند، طرف سخن من به كساني است كه ماهها سخن از برگزاري همايش "کوتای [كذا في الاصل] 28 مرداد 1332" كردند و درخواست مقاله كردند كه با همكاري مجمع هماهنگی کانونهای اسنادی و تاریخ پژوهی کشور (مهتاب) برگزار گردد. آن همه اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و علاق مندان [كذا في الاصل] و مقاله هايشان، و آنهمه کانونهای اسنادی و تاریخ پژوهی کشور، تنها براي سخنراني يك نفر كه تازه او هم موضوع نشست را انكار ميكند؟

بيكفايتي مسئولان آرشيو ملي كي نمايان خواهد شد؟ بيخود نبود كه ميگفتند سنگ بزرگ علامت نزدن است، و همسايه ها ياري كنيد كه من شوهرداري كنم.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

نسخه های خطی ایرانی!؟ یکشنبه دوازدهم آبان 1392 12:37

 چه خوب میشد که مسئولان فرهنگی و کتابکار ما چنان سخن بگویند که نه حمل بر نادانی و ناکاربلدی شوند، و نه فرصت بدست دشمنان و وسوسه گران داده شود که بین دو ملت و قوم را بهم زنند. رئیس یکی از نهادهای کتابکار در یکی از مصاحبه های خود گفت:

"وی همچنین با یادآوری  نسخ خطی قابل دسترس در کتابخانه ملی افغانستان، بیان کرد: در حال حاضر  7000 نسخه خطی ایرانی در کتابخانه افغانستان موجود است که برای دیجیتالی کردن این نسخه‌ها و انتقال آنها به کشور ایران توافقاتی میان این دو کشور انجام شده است".

اگر مقصود از نسخه خطی ایرانی همان نسخه فارسی است که اکنون چند صد هزار نسخه خطی مراکشی و مصری و سوری و یمنی و لبنانی و اماراتی و ... در کتابخانه های ایران است. آیا بهتر نیست مالکان آنها نیز نسخه ای داشته باشند.چه خوب میشد که مسئولان افغانی (و دیگر کشورهای عرب) این مطالب را نخوانده باشند. بیهوده حرف زدن تا کی؟ شهوت مصاحبه داشتن تاکی؟

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

اسکناسهای خبری یکشنبه دوازدهم آبان 1392 12:27

خبر از روابط عمومی آستان قدس رضوی آغاز شد:

اهدای سکّه‌ها و اسکناس‌های امپراتوران مغول در هند به موزة حضرت رضا علیه‌السلام توسط نیکوکار تهرانی صورت گرفت

http://www.aqlibrary.org/index.php?module=pagesetter&func=viewpub&tid=1&pid=834

هرچند در داخل خبر اشاره ای به اسکناسهای مغولی نبود. یکشنبه 2 مهر در روزنامه خراسان منتشر شد. و کم کم سایت های خبری و روزنامه های دیگر این خبر را منعکس کردند، بدون آنکه به اهمیت چاپ اسکناس در دوره مغولان هند اشاره ای کنند و یا اظهار تعجب نمایند. من که بعنوان یک تاریخ شناس و سکه شناس دوره مغولی نویسنده مقالاتی درباره پول کاغذی دوره مغولان بودم، و بضرورت شغلی وظایفی هم در قبال اطلاع رسانی دارم بدنبال ریشه خبر گشتم و دانستم که اصل خبر میتوانست زودتر تصحیح و این سیل کنترل گردد. جالب است که حتی تا امروز که 7 مهر است خبر راوبط عمومی آستان قدس اصلاح نشده است.

بنظر میرسد برای مرکزی که از بزرگترین مراکز اسنادی و آرشیوی و کتابخانه ای کشور است، اصلاح اطلاع رسانی نادرست چندان مهم بنظر نمی رسد. کاش گوش شنوایی بود. اینک از روزنامه خراسان انتظار دارم دنباله این خبر نادرست را در همینجا بخشکاند و مانع سرایت به تاریخ کشور شود.

پ.ن.

اين مطلب براي روزنامه خراسان ارسال و استفاده نشد

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

عبدالهادي حايري: انسان زنده به اميد شنبه بیست و نهم تیر 1392 11:48

 به مناسبت بیستمین سالگرد درگذشت او

زماني كه دكتر عبدالهادي حايري فهميد بيماري سرطان خونش فرصت چنداني به او نمي‏دهد تا بهره بيشتري به دانش ايراني بيافزايد، به توصيه برخي شاگردانش نوشتن زندگينامه‏اش را آغاز كرد و مانند كوپرنيك در روزهاي آخر زندگي جسماني و در بيمارستان نسخه چاپي آن را در دست گرفت. اكنون بيست سال از آن روز مي‏گذرد.

پيشتر بطور مفصل نوشته‏ام كه زندگي علمي دانشمندان مانند كوه يخي است كه آثار منتشر شده شان تنها بخش بيروني و ديدني آن است. و متاسفانه تنها از همين بخش است كه در ارزيابي كارنامه علمي دانشمندان بهره گرفته مي‏شود. بخش عمده تاريخ علم هرگز نوشته نمي‏شود. اگر دانشمند خود ننويسد، ديگران بايد با تلاش‏هايي چون مصاحبه و خاطره نويسي يا تحريك و تشويق دانشمند به خود زندگينامه نويسي، يا سرانجام مصاحبه با شاگردان و بازمانندگان و بررسي آثار و اسناد و دست نوشته اي بجاي مانده از استاد، شايد به بخشي از بخش پنهان كوه يخ دست يابند و شايد نيابند. و چه خوب كه خودشان بنويسند كه كمتر مي‏نويسند و عبدالهادي حايري از معدودترين آنها بود و آن هم با استفاده از انواع نام‏هاي مستعار و مختصر و ... .


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

ایرانشناسی در قزاقستان دوشنبه دهم تیر 1392 11:47

نشست "ایرانشناسی در قزاقستان" با حضور سرکار خانم دکتر غالیه قمبربیکووا و دکتر محسن جعفری مذهب در ساعت ۱۶ تا ۱۸ روز چهارشنبه ۱۲ تیر ۱۳۹۲ توسط سرای ایرانشاسی، در تالار اجتماعات کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار میگردد.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

 سالها پيش كه بر اثر انقلاب كارگري، حكومت كشور پژوهشستان بدست نيروهاي كارگري افتاد، دستور داده شد كه كارگران در همه امور كشور حاكم باشند. يكي از اين كارگران مدير يكي از واحدهاي پژوهشي شد. تصميم گرفت بر كارهاي پژوهشي پژوهشگران زيردست نظارت بيشتري داشته باشد. گمان او اين بود كه پژوهشگران نيز مانند كارگران از زير كار در ميروند، گزارش كار را بموقع نميدهند، از كار ميدزدند، در اداره كار ميكنند و نتايج آن را به همايش هاي ديگران ميدهند، حاصل پژوهش را براي ديگران سخنراني ميكنند، مقاله براي نشريات علمي ديگر مينويسند. و ... و ... و ... . تصميم گرفته شد هر هفته گزارش كار پژوهشي به همراه اصل مواد تهيه شده براي پژوهش، شامل فيشهاي پژوهشي پر شده، پرينتهاي گرفته شده، قايلهاي دانلود شده، شماره تلفن تماسهاي علمي، فايل مكالمات علمي با ديگر همكاران پژوهشگر، فاكتور خريد كاغذ A4 براي پژوهش، فيش غذاهاي خورده شده هنگام پژوهش، رسيد آژانس رساننده پژوهشگر به كتابخانه ها و مراكز پژوهشي، و بالآخره همه و همه ارائه گردد.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

رسم دوستی یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1392 20:14

رسول جعفریان در نمایشگاه کتاب تهران مرا دید و گفت: این بود رسم دوستی؟

اینک تلاش میکنم کمی از رسم دوستی را اجرا کنم و از حق دوستی دفاع.

در قفس امروز بلبل مست گفتار خود است

کبک در کهسارها دربند رفتار خود است

سرو مغرور قد و گل محو رخسار خود است

هر که را بينم در اين عالم گرفتار خود است

زمانی که نادر مطلبی کاشانی در سال 1379 همایش بزرگ نسخه شناسی را برپا، و برخلاف معهود نام کوچک "پیش همایش نسخه شناسی" را بر آن نهاد، کسی گمان نمیکرد حاصل آن مجله ای باشد پربار که در جهان نامدار گردد. او در پرباری "نامه بهارستان"، در ابتدا مدیون دو تن بود: استاد ایرج افشار که دخالت کرد و آقای ابهری که دخالت نکرد. هرچند با رفتن آقای ابهری، جانشینانش دکتر جلالی و دکتر جعفریان نیز دست او را باز گذاشتند و اینک "نامه بهارستان" درخت پرباری شده که بزرگانی چون مرحومان اصغر مهدوی، علی نقی منزوی، اولگ آکیموشکین، و بویژه استاد ایرج افشار آبش دادند و بزرگانی دیگر دربرش گرفتند.

اینک کشتیبان را سیاستی دیگر آمده: نمیدانیم آیا جانشین نادر کاشانی چه کسانی را در آستین حمایت علمی دارد و درخواهد آورد، (نتیجه اش را بزودی خواهیم دید) اما تردید ندارم نشریه علمی پژوهشی "نامه بهارستان" هرگز جای "نامه بهارستان" پیشین را نخواهد گرفت.

آیا کمی از رسم دوستی را بجا آورده ام؟      

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

برخي دوستان و دانشجويان علاقمند به علم تاريخ، گهگاه تماس ميگيرند و گاه كه مرا ميبينند، از برخي مسائل تاريخي موجود در سريالهاي تلويزيوني ميپرسند و زماني كه از انعكاس غلط برخي واقعيتهاي تاريخي مطلع ميگردند از امثال من تاريخ خوانده انتظار پاسخ به آن مطالب را دارند. سريال "سالهاي مشروطه" كه چندی پیش شبها و روزها و نيمروزها و ... از تلويزيون پخش ميگردد، به اين پرسشها دامن ميزند و انتظار از اهل تاريخ (البته از نوع دانشگاهيش) را بالا ميبرد. بقول معروف من كه تلويزيون نگاه نمي كنم اما تا اينجا بيش از صد ايراد فاحش تاريخي، جغرافيايي، سندي، زباني، پوششي، شخصيتي، ... در آن ديده ميشود. البته نگاه نكردن من هم بخاطر بي ارزش يا كم ارزش بودن كار سازندگان تلويزيوني نيست. بيشتر بخاطر آن است كه شبكه مورد نظر در منزل ما بخوبي قابل رويت نيست. چرا قزاقها لباس ژندارمي پوشيده اند؟ چرا زني پس از شصت و چند سال (50 سال سلطنت ناصرالدين شاه، 11 سال سلطنت مظفرالدين شاه، 3 سال سلطنت محمد علي شاه) ...


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

از سمرقند تا مراغه یکشنبه پانزدهم بهمن 1391 13:0

بمناسبت هشتادمين سال درگذشت واسيلي وياتكين، يادداشتي در نشريه بخارا نوشتم بنام وياتكين و كشف رصدخانه سمرقند. وقتي بخارا منتشر شد خبرش به برخي سايتها و نشريات رسيد و آنان نيز سياهه عنوان مقالات را از آن مجله آوردند. يكي از سايتها كه مسئولش  ظاهرا يا از سمرقند خوشش نمي آمد يا اهل مراغه بود يا فكر ميكرده سمرقند و مراغه دو ده كنار هم هستند يا عيب ميدانسته وياتكين رصدخانه ای در بيرون از ايران را كشف كرده و اصلا چرا رصدخانه مراغه را كشف نكرده و يا هزار و يك ياي ديگر، نام مقاله را به وياتكين و كشف رصدخانه مراغه تغيير داده است. براي من كه فرقي نميكند. اما نگران آينده اطلاع رساني هستم كه اين نام نادرست به فهرستها سرايت نمايد يا كشف رصدخانه مراغه را به وياتكين نسبت دهد و لعن و نفرين روح كاشف رصدخانه مراغه را سراغ من (و نه آن مسئول سايت) بفرستد. لذا از آن بزرگوار رئيس كتابخانه ... انتظار دارد دستوري بتصحيح دهند.

ارادتمند

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

متني از سخنراني در فرهنگستان زبان و ادب فارسي بانتخاب سايت آنجا:

  

نقش سکه در گسترش زبان فارسی در شبه‌قاره

موضوع گسترش زبان و ادبیات فارسی در شبه‌قاره را، مانند هر نقطهٔ دیگر جهان، می‌توان از طریق آثار به‌جامانده، همچون کتاب‌ها و نسخه‌های خطی و سندها و کتیبه‌ها شناخت. اما در این میان، یکی از منظرهای کمتر شناخته شده، نگاه سکه‌شناسانه به این موضوع است. پرسش‌هایی که در این حوزه طرح می‌شوند عبارت‌اند از: آیا گسترش یا جلوگیری از گسترش زبان فارسی در شبه قاره، ارتباطی با سیاست‌های به‌ظاهر اقتصادی صِرف در ضراب‌خانه‌های استعماری داشته است یا نه؟ آیا ضراب‌خانه‌ها نیز به‌مثابهٔ ارگانی فرهنگی، از سیاست‌هایی کلی پیروی می‌کرده‌اند؟ آیا در این زمینه، نکته‌هایی هست که همچنان از دید ما پنهان مانده باشد؟

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

سنت قرض گرفتن و پس ندادن شخصیتهای علمی و تاریخی در میان ملل تازه تاسیس کم شخصیت جهان، جا افتاده است. کشورهایی که حتی از من هم جوانتر هستند. برخی کشورهای کهنسالتر نیز که تاریخ نسبتأ قدیمتری دارند بدلایل ایدئولوژیک سعی در مصادره برخی  مظاهر فرهنگی و تمدنی دارند که مثلأ فلان دستاورد بشری را اول از همه ما کشف و اختراع کردیم یا کاشف و مخترعشان در کشور امروزی ما بدنیا آمده یا از دنیا رفته، یا ما امروز صاحب کشور آنان شده ایم. بنظر میرسد کشورهای ریشه دارتر و سرمایه دارتر فرهنگی، کمتر مرتکب اینگونه دله دزدی ها شوند. مگر اینکه چطور بشود.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

همانگونه که پیشتر گفتم:

"كار جناب دكتر نوشاهي يكي از اقدامات ضروري براي پژوهشهاي تاريخ چاپ فارسي در ايران بود كه بايد انجام ميشد و انجام شد. براي تاريخ چاپ ابتدا بايد ميدانستيم چه كتابهايي چاپ شده است كه اكنون ميدانيم. "

اگر پيشتر نمیتوانستیم فهرست مرحوم مشار را تبدیل به امکان پروژه ای بین المللی و همکارانه نماییم، اینک امکانات فنی کار مهیاست. اينك با پي قرار دادن كار عارف نوشاهي چه ميتوانيم و چه بايد بكنيم؟


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

تنبیه کتابسازان یکشنبه سی ام مهر 1391 14:54

بنقل سایت میراث مکتوب 

«گزارش ميراث» پنبه كتابسازان را زد

ضمیمه شماره 2 دوماهنامه گزارش میراث (دوماهنامه تخصصی اطلاع رسانی در حوزه نقد و تصحیح متون، نسخه شناسی و ایران شناسی) با موضوع کتابسازی ها و انتحال منتشر شد.

در بخش نخست مقالاتی با عناوین «مقالات دو یا چند مؤلفی، آفتی نوظهور در تحقیقات ادبی»، «حکایت عبدالغفار نجم الدوله از سرقت آثارش»، «ناشران بچاپ و بفروش»، «بر جامع البین چه گذشت»، «سارق (گرسنه)»، «سه نمونه از سرقت در زمینه کتاب های مذهبی»، «نقش دانشگاه ها در شیوع پدیده کتابسازی و تکلفات اداری»، «نابرده رنج گنج میسر نمی شود»، «سیوطی و رساله ارزشمند وی پیرامون حقوق تألیف»، «درنگ بر یک فرهنگ»، «فرهنگ مصطلاحات نسخه شناسی: تألیف یا ترجمه؟ حکایت یک سرقت ادبی»، «تنقیح الابحاث للملل الثلاث: تصحیح مجدد یا سرقت» و «از ساختن کتاب تا کتاب سازی» به قلم .......


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

هزینه های پژوهش و نوآوری یکشنبه سی ام مهر 1391 14:51

حتمأ مجموعه تلویزیونی ماجراهای شرلوک هولمز را دیده اید که با دیدن کلاه بجای مانده از یک فراری، سن و قد و ملیت و شغل سابق و مشخصات خیاط و آرایشگر و وضعیت مالی و زندگی شخصی او را بازسازی میکرد. دیدن اینگونه فیلمهای تخیلی سودهایی نیز دارد که از جمله انسان را به حوادث اطرافش متوجه و گاه حس فضولی اش را تحریک مینماید و گاه این فضولی ها بجای های خوبی هم میرسد. دیروز یک آگی در روزنامه همشهری دیدم که میخواهم شرلوک هولمز گونه آن را بازجویی کنم. برای حفظ حرمت افراد و نهادها، اطلاعات شناساکننده آگهی دهنده را نقطه چین میکنم. تنها نام تهران را میگذارم که خواننده گمان نکند که این جشنواره در روستای ما برگزار میگردد. آگهی این چنین است:

مرکز مطالعات و برنامه ریزی ... ...

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

تاریخ ساخت و استفاده از کاغذ آبی یکشنبه یکم مرداد 1391 13:0

 نوشته ایرنه بروکل

پيشگفتار مترجم

در متون (اسناد، فرامين و نسخه هاي خطي) دوره قاجار، بسيار به كاغذهاي آبي رنگي برميخوريم كه بنظر تقريبأ همه فهرست نويسان ما ريشه فرنگي (اروپايي داشتند). اينان در فهرست نويسي اينگونه متون، از اصطلاحات: "كاغذ فرنگي"، "كاغذ آبي" و "كاغذ روسي" نام ميبردند. طبيعي بود كه كاغذ روسي داراي واترمارك با حروف روسي يا مهر خشك با حروف روسي در كناره بيروني بالاي كاغذ بود. از آنجا كه تقريبأ همه كشورهاي كنوني اسلاوزبان در آن زمان در اختيار دولت تزاري بود، ممكن است كاغذ روسي الزامأ ساخت كشور روسيه كنوني نباشد. از سویی اصطلاحات "كاغذ فرنگي" و "كاغذ روسي" نامی عام بوده و میتوانست شامل کاغذهای سفید (غیر آبی)، دارای واترمارک یا مهر خشک یا بدون آنها نیز باشد.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

فهرست نویسی پویا و پایان ناپذیر یکشنبه یکم مرداد 1391 12:48

درخواست تحول علمي در فهرست نويسي نسخه هاي خطي، آرزوي هر علاقمند به نسخ خطي است. علمي نويس و استفاده از زبان علمي مشترك نه تنها در زبان فارسي بلكه قابل درك براي همه كاربران، استفاده از استانداردهاي بين المللي اندازه و رنگ و ويژگيهاي فيزيكي، عمق بخشيدن به فهرست و توجه دقيق تر و جزيي تر به اجزاي فهرست نويسي و افزايش آيتمهاي آن، فهرست نويسي تخصصي بر اساس تخصص و علاقه فهرست نويس، فهرست نويسي تيمي (كتابشناس و نسخه شناس و متن شناس و موضوع شناس)، ... كه شايد همگي با مخالفت قشر فهرست نويس همه دان مواجه شده است. اما قرار نيست كه من هم از خواسته هاي خود بگذرم و هرازگاهي خوابي از چشم همه دانان نربايم و خواب آنان را آشفته ننمايم. شايد كه برخي خفتگان از خواب برخيزند و براه دانش ره سپارند. پيشنهاد فهرست نويسي جمعي پيشتر مطرح شده است كه مقصود فهرست نويسي تيمي و گروهي بود. قصد من از در اين مقال از فهرست نويسي جمعي، فهرست نويسي مشاركتي، پایان ناپذیر، و پویا است. پيشتر در يادداشتي (نظر کاربر در فهرست نویسی نسخه های خطی) نوشتم كه:


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

چرا بايد نام كتابداري را حفظ كرد؟ یکشنبه یکم مرداد 1391 12:45

من كه كتابدار نيستم و تاريخ خوانده ام. اما اگر كتابدار بودم نام كتابداري را براي رشته ام حفظ ميكردم. شايد براي آنكه بدنبال تاريخ رشته ام ميگردم و از هر نشانه اي كه به استحكام آن بيانجامد و نشان دهد كساني بيشتر در آن پا نهاده اند و از آن بهره برده اند استفاده ميكردم. سازمان انرژي اتمي شعار "دل هر ذره اي كه بشكافي... آفتابيش در ميان بيني" را انتخاب كرد، يعني ما قرنهاست به انرژي هسته اي پي برده و حق مسلم ماست. زماني كه سازمان آب تاسيس شد شعار خود را "و من الماء كل شيي حي" را برگزيد كه تاريخش را به آغاز حيات در كره زمين ميرساند. هر شخص و سازمان و رشته اي تلاش دارد ثابت كند كه از زير بته عمل نيامده و ريشه اي دارد. اصلأ فرق گياه و قارچ در ريشه آنهاست.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

نزاع فرهنگ‌ها در دوره مشروطيت یکشنبه یکم مرداد 1391 12:39

مصاحبه گونه ای درباره تاریخ چاپ در ایران

همان‌طور كه مي‌دانيم از زمان شكل‌گيري نهضت مشروطه، جامعه ايراني شاهد رشد و گسترش بيانيه‌ها، شبنامه، روزنامه‌ها، كتاب و... بود و عمدتا اين محصول فرهنگي بيانگر افكار و عقايد جديد بود. به نظر شما صنعت چاپ چه تاثيري در نهضت مشروطه داشت؟

اگر بپذیریم كه چاپ، انقلابي در اطلاع‌رسانی (در كنار اختراع خط، كاغذ، چاپ، رادیو و اینترنت) بود، بی‌تردید تاثیر چاپ در انقلاب‌ها و اصلاحات بزرگ سیاسی، مذهبی و‌ اقتصادی سده‌های گذشته، غیرقابل چشمپوشی است.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

دانشگاه ليسبون در تاريخ 20 تا 22 نوامبر 2008/ 29مهر تا اول آبان 1387، ميزبان دانشمنداني بود كه انجمن اروپايي متن شناسي گرد هم آورده بود تا به مسائل فني، اخلاقي، و قانوني تصحيح آثار شخصي بپردازند. اين همايش در واقع پنجمين كنفرانس انجمن اروپايي متن شناسي بود.

متون شخصي نوشته هايي هستند كه نويسنده براي خود يا افراد نزديك بخود مينويسد و از نظر مواد مانند نامه ها و خاطرات اند اما شامل دستنويس آثار، دفتر يادداشت، تذكاريه مي گردند كه در نامه ها و آثار منتشره آينده بكار مي روند. توجه به اين معني، چند پرسش ايجاد مي كند كه برخي شان بيشتر ادبي و برخي در محدوده اخلاق و قانون جاي ميگيرند:

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

تمغای محمود یلواچ یکشنبه یکم مرداد 1391 12:29

ولاديمير بلايف  Vladimir Belyaev در 3 سپتامبر 2000 در مقالة پول "نقره اي دا چائو متعلق بدورة يوآن"[1] پشیزي از مغولان چين را منتشر كرد كه بخودي خود مورد نظر من نيست و عكس آن را در زير ميبينيد:

روي پشیز:

بر روي اين پشیز نوشته شده:

دا چائو تونگ بائوDa Chao Tong Bao

(بالا، پايين، راست، چپ)

   پشت پشیز:

بر پشت پشیز نوشته اي نیست، اما تنها دو اثر انگ (سورشارژ) بچشم ميخورد.

جنس: نقره

قطر 215 ميليمتر

وزن 2/3 گرم


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

یاد چند دسته‌گل پس از بیست سال یکشنبه یکم مرداد 1391 12:24

بیاد ایرج افشار

 

در سال 1368 كه در موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي (موسسه پژوهشهاي تاريخ معاصر كنوني) كار ميكردم، توجه به واترماركهاي موجود در اسناد موجود در آن موسسه نظر مرا بخود جلب كرد. بويژه واترمارك نامه ها و اسنادي كه تاريخ نداشت اما شبيه نامه هاي تاريخ دار ديگر بود. كم كم كاتالوگي براي خود تهيه كردم. بدنبال سوابق كتابخانه اي گشتم و نيافتم. آقاي كيانفر ميگفت كه كاتالوگ دو جلدي درباره واترماركها ديده است كه گشتم و نيافتم.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

چاپخانه خانگی یکشنبه یکم مرداد 1391 12:15

با تشكر از جناب دكتر عارف نوشاهي براي گردآوري اين گنجينه ارزشمند و مركز پژوهشي ميراث مكتوب براي انتشار اين گنجينه.

در ابتدا نمي توانم شادي خود را از انتشار اين مجموعه در امسال پنهان كنم. امسال دويستمين سال انتشار نخستين كتاب فارسي در ايران است. هرچند نخستين كتاب فارسي در هند چهل سال پيش از آن منتشر شده بود. و البته اعتقاد دارم كه تاريخ و پيشينه چاپ فارسي در ايران بسيار بيش از اينهاست. و مدارك آن را تحت عنوان: "پيشينه چاپ فارسي در ايران: 200 سال و شايد هم بيشتر" براي انتشار به دكتر ايراني سپرده ام.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

شكر نعمتهاي ناخواسته دوشنبه یکم اسفند 1390 9:7

گاه ميشود انسان از حوادث ناخواسته و حركتهاي ظاهرأ نادانسته ديگران متضرر شده و كمي هم عصباني ميگردد. اما پس از مدتي ميفهمد كه چه نعمتهايي در آن حادثه و حركت قرار داشته است كه شكرش واجب مينمايد.

دوستي ميگفت: تا مدتي پيش با اتوموبيل شخصي به محل كارم مي آمدم و كيف بزرگي حامل اوراق بسيار قديمي كه قرار بود روزي بدانان برسم و اولويت كاريشان را مشخص كنم، مقالاتي كه بايد تحويل ميدادم و طرحهايي كه بايد داوري ميكردم، كاغذ پاره هايي كه بتنهايي وزني نداشت اما سرجمع چند كيلويي ميشد. هر روز باميد بررسي در اداره بار ميكشيدم و باداره مياوردم و هر شب باميد بررسي در خانه بار ميكشيدم و به خانه ميبردم. نه در اداره وقت بررسي داشتم و در خانه اجازه بررسي. فقط مصداق "حمْلوا التوراّهّ" شده بودم. گردن و دست و كمرم درد گرفته بود.

هركه گريزد ز خراجات شاه

باركش غول بيابان شود

زد و اداره ما بخشنامه اي داد كه اتوموبيل و كيف كاركنان را بازرسي ميكنيم. من هم براي لجبازي با اداره و دستور نابخردانه اش، آوردن اتوموبيل و كيف را به اداره ممنوع كردم. پس از رساندن بچه ها به مدرسه، اتوموبيل را در محلي پارك و با اتوبوس به اداره ميايم. اما بگويم از نتايج آن اقدام نابخردانه و اين اقدام لجبازانه. اينك:

خرج اتوموبيلم كم شده.

مصرف بنزين اتوموبيل به نصف رسيده (هرچند هنوز صدقه دولت كفاف نميدهد).

گرفتار ترافيك و آرتيست بازي هاي راه گرفتن و جا گرفتن و ... در مسير هم نيستم.

بخشي از راه را پياده ميايم كه خود ورزشي اجباري بشمار ميرود.

كيف سنگين را در خانه گذاشته ام.

اوراق اداري را در اداره و اوراق شخصي را در منزل.

ديگر كت و كولم درد نميكند.

منت و خواري بازرسي اتوموبيل و كيفم را هم تحمل نمي كنم.

اگر بدانيم كه گاه در مشكلات ظاهري هم خيرهايي نهفته است:

عسي ان تكرهوا شيئأ و هو خير لكم

 

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

دوست کتابدارم خبر داد که:

پس از تصرف بخشهاي ستادي و پژوهشي سازمان ما توسط دانشجويان و اعضاي كتابخانه و قرائتخانه عمومي شبانه روزی عباس آباد، اينك اعضاي مزبور كه خود را صاحب سازمان ما ميدانند اتحاديه تشكيل داده و وبگاهي ساخته و فرمايشات؟ خود را به رئيس سازمان ما ابلاغ فرمودند. مهمترين مشكلات اعضاي كتابخانه و قرائتخانه عمومي شبانه روزی عباس آباد كه بر سايتشان آمده چنين است:

·        کمبود منابع و کتاب­های مختلف و مرجع که چنانکه می­دانید گردآوری آنها از اهم وظایف کتابخانه ... است

·        مشکلات مربوط به مکان رستوران و بالا بودن قیمت­های اغذیه ارائه شده در رستوران و بوفه

·        مشکلات مربوط به گیت­های ورودیِ مطلقاً بی‌کاربرد نصب شده در جلو درب­های تالار تخصصی، تالار عمومی و تالار ایران شناسی

·        شیوه برخورد کارکنان محترم حراست با مراجعین

·        مشکلات دسترسی به شبکه اینترنت

·        وضعیت نابسامان سرویس­های بهداشتی

·        مشکلات مربوط به نمازخانه

و البته عكسهايي از مستنداتشان را نيز گذاشته اند. آيا زمان آن نرسيده كه رئيس سازمان ما فكري كلي براي حل كلي اين مشكلات بنمايد. البته اگر معاونين و مشاورين بگذارند.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

نقد کتابسازی نه کتابساز چهارشنبه پنجم بهمن 1390 11:39

همیشه این نظر در نزد نقدنویسان رایج بوده که باید اثر را نقد کرد و نه نویسنده را. من نمی دانم چگونه میتوان از اثری سخن گفت و ایراداتی بر آن گرفت و به نویسنده توهینی نکرد. چگونه میتوان کتابی (و نیز مقاله ای) را مولود صنعت کتابسازی دانست و نویسنده؟اش را کتابساز ندانست؟ و چگونه میتوان کسی را به کتابسازی متهم کرد و به او توهینی نکرد. چگونه میتوان تصحیحی را نقد کرد و به مصحح اتهام دزدی و بی دقتی و بی روشی و بی توجهی نداد.
آقای دکتر ایرانی در نوشته "کتاب را نقد باید، مصحح را نشاید" طنزی مکالماتی بسبک شیخ شیراز و از زبان دیگران آورده که باید خواند. با آقای ایرانی درباره کتاب نمایی صحبت می شد. ایشان گفتند "عیب می جمله بگفتی، هنرش نیز بگو" کتاب نمای آقای ... اگر کتابسازی هم باشد اما جلد زیبایی دارد. بگمانم نقد اثر مورد نظر جناب دکتر ایرانی را باید اینگونه نوشت:
"مصحح نمای محترم، اثر تصحیح نمای یادشده را با کمال دقت از آثار دیگران فراهم آورده و نام محترم تصحیح بر آن نهاده و در کمال دقت، ترجمه کار دیگران را با پیرایش ماهرانة نام و نشان آنان، بنام خود کرده و در مقدمه سراسر عالی که تلفیقی از آثار ارزشمند دیگران است، تفاوت چندانی بین نسخه ها ننهاده، چه، باید به اثر نگریست، نه درستی و نادرستی خوانشهای نسخه های چخ و پخ. درست است که مصحح و نویسنده چندان در پی کاری روشمند نبوده، و از نظر او کار خوب کار اسب نمایی (حیوانی است نه چندان نجیب) است، اما فونت چشم نواز و جلد زیبای آن هوش از سر داوران کتاب سال و کتاب فصل و کتاب ماه و کتاب هفته و حامیان نسخ خطی ربوده و کرور کرور جوایز به این اثر نه چندان معتبر داده شده است. امید است نویسنده و مصحح در آثار درخشان بعدی جانب ادب و انصاف و روشمندی و دقت را بجای آورده، سوژه به منتقدان دائم النق ندهند و عرض خود نبرند و زحمت ما هم ندارند. زیاده جسارت به مصحح نمای محترم است".

 

 

منتشره بر سایت میراث مکتوب

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

 نخستين چاپخانه اسلامي در كشور عثماني، در 11 جمادي الاول 1140 قمري/ 14 دسامبر سال 1727 ميلادي، بدست ابراهيم متفرقه، اسیر زادة مجاري مسلمان شده باز شد. بين سالهاي1142 تا 1155 قمري/ 1729 تا 1742 ميلادي جمعا 16 كتاب چاپ كرد. وسایل چاپخانه از فرانسه، گراورها از هلند، و پرسنل از اتريش مي آمدند.

هرچند دانشمندان تركيه توجه خاصي به ابراهيم متفرقه و آثار او داشته اند، اينك دانشمندان مجاري نيز او را مورد توجه قرار داده اند. سايت ابراهيم متفرقه زندگي و آثار او را بزبان انگليسي و مجاري مورد بررسي قرار ميدهد.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

روز كتابدار پيشاپيش مبارك یکشنبه هشتم آبان 1390 9:37

هرچند هنوز دو سه هفته اي به روز كتابدار مانده، اما ما كه باستقبالش رفتيم. شنيديم يكي از بزرگان كتابكاري درباره اينكه چرا از كتابداران براي كتابخانه ها استفاده نمي كنند گفته:


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

نشریات فارسی زبان خارج از کشور پنجشنبه پنجم آبان 1390 9:56

شاید باورش سخت باشد که تعداد عناوین نشریات فارسی زبان خارج از کشور از تعداد نشریات فارسی زبان داخل کشور ایران چندان کمتر نباشد.  شاید کمتر کسی باور کند که یک شخص توانسته باشد بیشتر از نهادهای دولتی و عمومی این نشریات را شناسایی، گردآوری و کاتالوگ کرده باشد. کتابهای:


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |