اسناد فارسي سه شنبه پنجم تیر 1386 15:22

اسناد فارسي ويژة اخبار و نوشته هاي مرتبط با اسناد فارسي و سند شناسي ايراني است.

این وبلاگ متعلق به محسن جعفري مذهب، كارمند سازمان اسناد و كتابخانة ملي ايران مي باشد. برخي از اين نوشته ها پيشتر در جايي ديگر منتشر شده اند و ممكن است تاريخ آنها كهنه نمايد.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

از نگاه دکتر محسن جعفری مذهب یکی از مهم ترین دلایل این موضوع گریز از نقد و فرهنگ نقدپذیری توسط مولفان است.دکتر جعفری مذهب اعتقاد دارد مستعارنویسی ماجراجویی است که روزنامه نگاران سالهاست به آن توجه بسیاری کرده‌اند. گفت و گوی ما را با دکتر محسن جعفری مذهب در ادامه می‌خوانید.

درباره تاریخ و سابقه مستعارنویسی در مطبوعات کمی برای ما صحبت کنید.
- نخست این موضوع باید روشن شود که مستعار نویسی ماجراجویی است. البته بعضی می‌خواهند پاستوریزه با این موضوع برخورد کنند. برای مثال زنده یاد ایرج افشار به اقرار خودش نام‌های مستعار بسیاری داشته که ده اسم مستعارش فاش شده است. استاد افشار در گفت و گویی که با سید فرید قاسمی داشته است که این گفت و گو در بخارا به چاپ رسیده به 6 یا 7 نام مستعار خود اشاره کرده است. لذا نتیجه می‌گیریم ایرج افشار از مستعارنویسی هراسی نداشته و به کسی توصیه نمی کند که الزاماً با اسم خودش بنویسد. البته گاه مستعارنویسی بدلیل کثرت حضور نوشته‌های یک نفر در یک نشریه است که ناپسند بنظر می آید. گاه استفاده از نام مستعار برای پوشاندن این نقطه ضعف است. نویسنده مشهوری در یک نشریه از سیزده نام اصلی و غیر مشهور و مستعار و ... استفاده کرده و یک تنه نشریه ای را منتشر کرد.

ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

صد سال پیش ارومیه: ترقی و تنزل مسکوکات تابع معاملات اهل سوق است

 

حکومت آذربایجان به والی ارومیه:

"مقرر میفرماییم که: حکومت صلاحیت مداخله در این امور را ندارد، ترقی و تنزل مسکوکات تابع معاملات اهل سوق است و نمیتوان نرخی ثابت تعیین نمود. همه جا همین طور است."


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

راوی شیرین گفتار تاریخ ایران یکشنبه ششم مهر 1393 21:50

همه کسانی که به تاریخ ایران علاقه‌مندند، نام دکتر باستانی‌پاریزی را شنیده‌اند و با نوشته‌های شیرین او آشنایی دارند. گرچه شادروان باستانی پاریزی در زمینه‌های گوناگونی به پژوهش و تالیف دست یازیده اما عمده کارش در قلمرو تاریخ ایران به‌ویژه تاریخ کرمان است. نثر ساده، روان، بی‌پیرایه و خالی از هرگونه پیچیدگی آثار او را در میان مردم پرطرفدار کرده است. با این حال شیوه تاریخ‌نگاری باستانی پاریزی شاید چندان خوشایند دیگر تاریخ‌نگاران نباشد. در همین زمینه گفت‌و‌شنودی داشتیم با دکتر محسن جعفری‌مذهب، از شاگردان استاد باستانی پاریزی. جعفری‌مذهب دارای مدرک کارشناسی و دکتری تاریخ از دانشگاه تهران و دانشگاه شهید بهشتی بوده و همزمان عضو هیأت علمی مرکز پژوهش‌های ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران است. حوزه پژوهش جعفری‌مذهب تاریخ ایران در دوره مغولان و تیموریان، اسناد و نسخه‌های خطی و سکه‌های ایرانی است.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

یادگاری‌های ایرانی در شهر رم یکشنبه ششم مهر 1393 21:39
 
 یادگاری‌های ایرانی در شهر رم اثر آنجلو میکله پیه مونتسه منتشر شد.

پروفسور آنجلو میکله پیه مونتسه در نامه ای الکترونیکی انتشار کتاب خود را به آگاهی دوستان رساند.

ناشر درباره کتاب نوشته است: «این کتاب نتیجه پژوهشی اصیل، یادگاری‌های وقایع و مردم پرسیا (ایران) در شهر رم ادوار کهن، میانه و نو است که در آثار باستان‌شناسی، کلیساها، گورسنگ‌ها، نقاشی‌ها، کاخ‌ها، نمایشنامه ها و درام‌های موسیقی (مذهبی و عامیانه)، در قرون و اعصار یافته شده اند. کاری عالی از بیادمانده‌های رمی پارسی در مرکز تاریخی و یادبودی شهر.»

این کتاب را انتشارات کلیسای واتیکان منتشر کرده است.

آنجلو میکله پیه مونتسه: یادگاریهای ایرانی در شهر رم، شهر واتیکان: انتشارات کلیسای واتیکان، 2014، شابک 978-88-210-0910-5، 466صص+ 46 تصویر، 60 یورو

Piemontese, Angelo Michele: LA PERSIA ISTORIATA IN ROMA, Biblioteca Apostolica Vaticana ("STUDI E TESTI" 480), Città del Vaticano 2014 

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

محسن جعفری‌مذهب اظهار کرد: اولین چیزی که برای اطلاع‌رسانی ایرانشناسی نیاز داریم، داشتن اطلس پژوهش‌های ایرانشناسی است. بنابراین تهیه چنین اطلسی که دربرگیرنده تمام موضوع‌های ایرانشناسی باشد برای هدایت پژوهشگران امری ضروری است.


به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، محسن جعفری‌مذهب، عضو هیات علمی کتابخانه ملی در همایش «هم‌اندیشی مسایل ایرانشناسی» با بیان این‌که مساله که «من کجا هستم؟» در پاسخ دادن به سوالات ایرانشناسان بسیار کلیدی است، عنوان کرد: نخستین نهادی که با نام ایرانشناسی در ایران شکل گرفت و به‌طور منظم به این مساله پرداخت، یک نهاد اطلاع‌رسانی بود. یعنی در سال 1341 زمانی‌که مرحوم دکتر ایرج افشار، رییس کتابخانه ملی ایران شد، تلاش کرد تمام کتاب‌های درباره ایران را در یک سالن گردآورد و نام آن را تالار را ایرانشناسی گذاشت. 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

محسن جعفری‌مذهب، عضو هیات علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی درباره دلیل معروف شدن سفرنامه مارکوپولو در سرتاسر جهان گفت: سفرنامه مارکوپولو برای 700 سال پیش اروپا یک سفرنامه عجیب و غریب بود. این سفرنامه در اروپا به «ایل میلیونه» شهرت داشت چرا که ارقام میلیونی را که مارکوپولو در کتابش ذکر می‌کند برای اروپای عقب‌مانده آن زمان بسیار عجیب و جالب توجه بود. برای مثال مارکوپولو در سفرنامه‌اش از سپاه چند میلیونی قوبیلای و درآمد میلیونی این پادشاه می‌گوید. این اعداد میلیونی در ادبیات اروپا تا آن زمان به کار نرفته بود و به همن دلیل داستان‌های مارکوپولو برای مردم اروپا بسیار جذاب بود. 
وی ادامه داد: سفرنامه مارکوپولو جزو قدیمی‌ترین کتاب‌هایی است که به زبان‌های مختلف ترجمه و به تمام نقاط دنیا ارسال شد. یکی دیگر از دلایل معروف شدن بیش از حد مارکوپولو این است که او به دورترین نقاط زمین که در باورهای اروپاییان سرزمین «تارتاروس» بود، سفر کرده بود. در حقیقت در نظر اروپاییان آن زمان مارکوپولو تا ته دنیا رفته بود. 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

ضرورتهای شعری (کمی تا حدی طنز) یکشنبه ششم مهر 1393 20:57

برخی همکاران اداری من برای اینکه بتوانند گزارشی از کارهای نکرده خود دهند، دائمأ بفکر پرسشهای جدید هستند تا از این راه جایی برای پیگیری کارهای نکرده من و خود ایجاد کنند.

اگر گزارشی از فعالیتهای علمی خود میدهم همه جزییات آن را میخوهند تا مثلأ دقت نظر خود را نشان دهند (اگر حمل بر مچگیری نشود). بتازگی برای مقاله ای که منتشر کرده ام تماس گرفته و شماره بین المللی مجله را خواسته اند. انگار اگر کشف جدیدی در زیرکار دررویی من یافته اند. حالا شاپا (همان شماره استاندارد بین المللی پیایندها) به چه دردی میخورد و چه گرهی را میگشاید باید از او (که تنها مأمور است و معذور) و رئیس بالادستی اش پرسید.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

مهستی گنجوی، دزدیده فراموش شده! یکشنبه ششم مهر 1393 20:52

مهستی گنجوی، بانوی شاعر ایرانی بود که در سده پنجم و ششم هجری می‌زیست. او دیوانی داشته و شعرهای بسیار سروده است اما گذشت زمان و بی‌انگاری کسان، همه آن‌ها را به باد فراموشی سپرده است._

مهستی در شهر گنجه زاده شد و در دوره غزنویان می‌زیست. «مهستی» متشکل از دو کلمه «مَه» به معنی بزرگ و «سَتی» به معنی خانم بوده و جمعا این کلمه به معنی «خانم‌بزرگ» است.

در چهارسالگی پدرش وی را به مکتب‌خانه فرستاد و چون استعدادی سرشار داشت در 10 سالگی زنی باادب و دانشمند بیرون آمد. مهستی چنگ و عود و تار را به زیبایی می‌نواخت اما شهرت وی بیشتر به دلیل رباعیاتش است. همسر وی، امیر احمد تاج‌الدین بن خطیب که فرزند خطیب گنجه بود و مانند همسرش طبع شعر داشت و رباعیاتی نیز از وی باقی مانده است.

ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

هزاره سفرنامه ناصرخسرو یکشنبه ششم مهر 1393 20:45

مصاحبه با دکتر محسن جعفری مذهب

* اخیرأ رئیس کتابخانه ملی و مشاور ایشان در زمینه حافظه جهانی خبر از ثبت نسخه خطی سفرنامه ناصر خسرو بصورت مشترک با یکی از همسایگان[1] یا فرانسه[2] خبر دادند. شما در مقاله "طرحی درباره یک سفرنامه" که فروردین 1391 در انشا و نویسندگی منتشر شد درباره ضرورت اهمیت دادن به هزار ساله شدن سفرنامه ناصر خسرو، طرحی درباره کارهایی که باید برای این کار بشود ارائه نمودید. چه ربطی بین طرح شما و مصاحبه اخیر رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران که شما کارمند آنجا هم هستید (هرچند ظاهرأ ارتباطی بین کارمندی شما در کتابخانه ملی و سرای ایرانشناسی در نمایشگاه بین المللی کتاب نیست) در ثبت سفرنامه ناصر خسرو وجود دارد؟

** البته ربط چندانی بین کار من در کتابخانه ملی و فعالیت علمی من در سرای ایرانشناسی نیست. و ربطی چندانی هم بین ثبت واقعه هزاره سفرنامه ناصر خسرو در یونسکو (خواست من) و ثبت جهانی نسخه سفرنامه ناصر خسرو در یونسکو (مقصود ریاست کتابخانه ملی) نیست. البته درخواست من به اجابت نزدیکتر است.

* چرا؟


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

سه نكته در "هزار سال" یکشنبه ششم مهر 1393 20:40

(1)

انتشار نوشتة آقای باقر باقری زرین در دربارة عبارت "هزار سال بزی"[1] موجب انتشار یادداشتی از سوی من با عنوان دربارة "هزار سال بزی"[2] شد. در آن یادداشت باستناد سکه ای که در سال 610 هجری در اوزگند ضرب شده است و بعدها در نوشته ای با عنوان "عدل ختایی" منتشر شد[3]، نظرم آن بود که شاید بتوان محدودة جغرافیایی عبارت "هزار سال بزی" را در ماوراءالنهر دید. گمان داشتم دیگر اشارات نیز برگرفته و نقل قول از همین منابع کم و بیش ماوراءالنهری باشند. در نهایت، این نگارنده از قراین ارائه داده به این استنباط قوی رسیده بود که عبارت "هزار سال بزی" (یا عبارات مشابه)، منشاء ماوراءالنهری داشته، مگر آنکه قراین مخالف آن افزونی یابند.

بدنبال انتشار الکترونیکی آن یادداشت، یکی از همکاران دانشگاه تبریز نظری نوشت که:


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

ساعت دو دقیقه نیمه شب سه شنبه 26 دی 1391، خبرنگار خبرگزاری فارس در هرمزگان خبری فرستاد که بزودی توسط بیشتر نشریات و خبرگزاری ها مورد توجه قرار گرفت؟

" سفیر هند در تهران ... بیان داشت: ‌رئیس جمهور هند طی سفر خود به ایران و دیدار با رئیس جمهور احمدی‌نژاد،‌ یک دیوان حافظ 400 ساله که از کلکسیون امپراطور اکبر محسوب می‌شود را به رئیس جمهور ایران هدیه داد."

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

سخنراني عليه موضوع سخنراني یکشنبه دوازدهم آبان 1392 12:38

 "بگزارش خبرنگار مهر صبح دوشنبه 28 مرداد یک نشست تخصصی با عنوان «شصتمین سالگرد کودتای 28 مرداد » در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار شد و این در حالی بود که سخنران اصلی این برنامه محمود کاشانی، استاد دانشگاه در رشته تاریخ و فرزند آیت الله سیدابوالقاسم کاشانی از رهبران نهضت ملی ایران صراحتا عبارت «کودتای 28 مرداد» را نفی کرد."

 عجالتأ به اصل استدلالهاي دكتر محمود كاشاني در كودتا بودن يا نبودن واقعه 28 مرداد 1332 كاري ندارم كه سياستمداران و حقوقدانان و مورخان بايد به آن پاسخ دهند، طرف سخن من به كساني است كه ماهها سخن از برگزاري همايش "کوتای [كذا في الاصل] 28 مرداد 1332" كردند و درخواست مقاله كردند كه با همكاري مجمع هماهنگی کانونهای اسنادی و تاریخ پژوهی کشور (مهتاب) برگزار گردد. آن همه اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و علاق مندان [كذا في الاصل] و مقاله هايشان، و آنهمه کانونهای اسنادی و تاریخ پژوهی کشور، تنها براي سخنراني يك نفر كه تازه او هم موضوع نشست را انكار ميكند؟

بيكفايتي مسئولان آرشيو ملي كي نمايان خواهد شد؟ بيخود نبود كه ميگفتند سنگ بزرگ علامت نزدن است، و همسايه ها ياري كنيد كه من شوهرداري كنم.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

نسخه های خطی ایرانی!؟ یکشنبه دوازدهم آبان 1392 12:37

 چه خوب میشد که مسئولان فرهنگی و کتابکار ما چنان سخن بگویند که نه حمل بر نادانی و ناکاربلدی شوند، و نه فرصت بدست دشمنان و وسوسه گران داده شود که بین دو ملت و قوم را بهم زنند. رئیس یکی از نهادهای کتابکار در یکی از مصاحبه های خود گفت:

"وی همچنین با یادآوری  نسخ خطی قابل دسترس در کتابخانه ملی افغانستان، بیان کرد: در حال حاضر  7000 نسخه خطی ایرانی در کتابخانه افغانستان موجود است که برای دیجیتالی کردن این نسخه‌ها و انتقال آنها به کشور ایران توافقاتی میان این دو کشور انجام شده است".

اگر مقصود از نسخه خطی ایرانی همان نسخه فارسی است که اکنون چند صد هزار نسخه خطی مراکشی و مصری و سوری و یمنی و لبنانی و اماراتی و ... در کتابخانه های ایران است. آیا بهتر نیست مالکان آنها نیز نسخه ای داشته باشند.چه خوب میشد که مسئولان افغانی (و دیگر کشورهای عرب) این مطالب را نخوانده باشند. بیهوده حرف زدن تا کی؟ شهوت مصاحبه داشتن تاکی؟

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

اسکناسهای خبری یکشنبه دوازدهم آبان 1392 12:27

خبر از روابط عمومی آستان قدس رضوی آغاز شد:

اهدای سکّه‌ها و اسکناس‌های امپراتوران مغول در هند به موزة حضرت رضا علیه‌السلام توسط نیکوکار تهرانی صورت گرفت

http://www.aqlibrary.org/index.php?module=pagesetter&func=viewpub&tid=1&pid=834

هرچند در داخل خبر اشاره ای به اسکناسهای مغولی نبود. یکشنبه 2 مهر در روزنامه خراسان منتشر شد. و کم کم سایت های خبری و روزنامه های دیگر این خبر را منعکس کردند، بدون آنکه به اهمیت چاپ اسکناس در دوره مغولان هند اشاره ای کنند و یا اظهار تعجب نمایند. من که بعنوان یک تاریخ شناس و سکه شناس دوره مغولی نویسنده مقالاتی درباره پول کاغذی دوره مغولان بودم، و بضرورت شغلی وظایفی هم در قبال اطلاع رسانی دارم بدنبال ریشه خبر گشتم و دانستم که اصل خبر میتوانست زودتر تصحیح و این سیل کنترل گردد. جالب است که حتی تا امروز که 7 مهر است خبر راوبط عمومی آستان قدس اصلاح نشده است.

بنظر میرسد برای مرکزی که از بزرگترین مراکز اسنادی و آرشیوی و کتابخانه ای کشور است، اصلاح اطلاع رسانی نادرست چندان مهم بنظر نمی رسد. کاش گوش شنوایی بود. اینک از روزنامه خراسان انتظار دارم دنباله این خبر نادرست را در همینجا بخشکاند و مانع سرایت به تاریخ کشور شود.

پ.ن.

اين مطلب براي روزنامه خراسان ارسال و استفاده نشد

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

عبدالهادي حايري: انسان زنده به اميد شنبه بیست و نهم تیر 1392 11:48

 به مناسبت بیستمین سالگرد درگذشت او

زماني كه دكتر عبدالهادي حايري فهميد بيماري سرطان خونش فرصت چنداني به او نمي‏دهد تا بهره بيشتري به دانش ايراني بيافزايد، به توصيه برخي شاگردانش نوشتن زندگينامه‏اش را آغاز كرد و مانند كوپرنيك در روزهاي آخر زندگي جسماني و در بيمارستان نسخه چاپي آن را در دست گرفت. اكنون بيست سال از آن روز مي‏گذرد.

پيشتر بطور مفصل نوشته‏ام كه زندگي علمي دانشمندان مانند كوه يخي است كه آثار منتشر شده شان تنها بخش بيروني و ديدني آن است. و متاسفانه تنها از همين بخش است كه در ارزيابي كارنامه علمي دانشمندان بهره گرفته مي‏شود. بخش عمده تاريخ علم هرگز نوشته نمي‏شود. اگر دانشمند خود ننويسد، ديگران بايد با تلاش‏هايي چون مصاحبه و خاطره نويسي يا تحريك و تشويق دانشمند به خود زندگينامه نويسي، يا سرانجام مصاحبه با شاگردان و بازمانندگان و بررسي آثار و اسناد و دست نوشته اي بجاي مانده از استاد، شايد به بخشي از بخش پنهان كوه يخ دست يابند و شايد نيابند. و چه خوب كه خودشان بنويسند كه كمتر مي‏نويسند و عبدالهادي حايري از معدودترين آنها بود و آن هم با استفاده از انواع نام‏هاي مستعار و مختصر و ... .


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

ایرانشناسی در قزاقستان دوشنبه دهم تیر 1392 11:47

نشست "ایرانشناسی در قزاقستان" با حضور سرکار خانم دکتر غالیه قمبربیکووا و دکتر محسن جعفری مذهب در ساعت ۱۶ تا ۱۸ روز چهارشنبه ۱۲ تیر ۱۳۹۲ توسط سرای ایرانشاسی، در تالار اجتماعات کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار میگردد.

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

 سالها پيش كه بر اثر انقلاب كارگري، حكومت كشور پژوهشستان بدست نيروهاي كارگري افتاد، دستور داده شد كه كارگران در همه امور كشور حاكم باشند. يكي از اين كارگران مدير يكي از واحدهاي پژوهشي شد. تصميم گرفت بر كارهاي پژوهشي پژوهشگران زيردست نظارت بيشتري داشته باشد. گمان او اين بود كه پژوهشگران نيز مانند كارگران از زير كار در ميروند، گزارش كار را بموقع نميدهند، از كار ميدزدند، در اداره كار ميكنند و نتايج آن را به همايش هاي ديگران ميدهند، حاصل پژوهش را براي ديگران سخنراني ميكنند، مقاله براي نشريات علمي ديگر مينويسند. و ... و ... و ... . تصميم گرفته شد هر هفته گزارش كار پژوهشي به همراه اصل مواد تهيه شده براي پژوهش، شامل فيشهاي پژوهشي پر شده، پرينتهاي گرفته شده، قايلهاي دانلود شده، شماره تلفن تماسهاي علمي، فايل مكالمات علمي با ديگر همكاران پژوهشگر، فاكتور خريد كاغذ A4 براي پژوهش، فيش غذاهاي خورده شده هنگام پژوهش، رسيد آژانس رساننده پژوهشگر به كتابخانه ها و مراكز پژوهشي، و بالآخره همه و همه ارائه گردد.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

رسم دوستی یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1392 20:14

رسول جعفریان در نمایشگاه کتاب تهران مرا دید و گفت: این بود رسم دوستی؟

اینک تلاش میکنم کمی از رسم دوستی را اجرا کنم و از حق دوستی دفاع.

در قفس امروز بلبل مست گفتار خود است

کبک در کهسارها دربند رفتار خود است

سرو مغرور قد و گل محو رخسار خود است

هر که را بينم در اين عالم گرفتار خود است

زمانی که نادر مطلبی کاشانی در سال 1379 همایش بزرگ نسخه شناسی را برپا، و برخلاف معهود نام کوچک "پیش همایش نسخه شناسی" را بر آن نهاد، کسی گمان نمیکرد حاصل آن مجله ای باشد پربار که در جهان نامدار گردد. او در پرباری "نامه بهارستان"، در ابتدا مدیون دو تن بود: استاد ایرج افشار که دخالت کرد و آقای ابهری که دخالت نکرد. هرچند با رفتن آقای ابهری، جانشینانش دکتر جلالی و دکتر جعفریان نیز دست او را باز گذاشتند و اینک "نامه بهارستان" درخت پرباری شده که بزرگانی چون مرحومان اصغر مهدوی، علی نقی منزوی، اولگ آکیموشکین، و بویژه استاد ایرج افشار آبش دادند و بزرگانی دیگر دربرش گرفتند.

اینک کشتیبان را سیاستی دیگر آمده: نمیدانیم آیا جانشین نادر کاشانی چه کسانی را در آستین حمایت علمی دارد و درخواهد آورد، (نتیجه اش را بزودی خواهیم دید) اما تردید ندارم نشریه علمی پژوهشی "نامه بهارستان" هرگز جای "نامه بهارستان" پیشین را نخواهد گرفت.

آیا کمی از رسم دوستی را بجا آورده ام؟      

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

برخي دوستان و دانشجويان علاقمند به علم تاريخ، گهگاه تماس ميگيرند و گاه كه مرا ميبينند، از برخي مسائل تاريخي موجود در سريالهاي تلويزيوني ميپرسند و زماني كه از انعكاس غلط برخي واقعيتهاي تاريخي مطلع ميگردند از امثال من تاريخ خوانده انتظار پاسخ به آن مطالب را دارند. سريال "سالهاي مشروطه" كه چندی پیش شبها و روزها و نيمروزها و ... از تلويزيون پخش ميگردد، به اين پرسشها دامن ميزند و انتظار از اهل تاريخ (البته از نوع دانشگاهيش) را بالا ميبرد. بقول معروف من كه تلويزيون نگاه نمي كنم اما تا اينجا بيش از صد ايراد فاحش تاريخي، جغرافيايي، سندي، زباني، پوششي، شخصيتي، ... در آن ديده ميشود. البته نگاه نكردن من هم بخاطر بي ارزش يا كم ارزش بودن كار سازندگان تلويزيوني نيست. بيشتر بخاطر آن است كه شبكه مورد نظر در منزل ما بخوبي قابل رويت نيست. چرا قزاقها لباس ژندارمي پوشيده اند؟ چرا زني پس از شصت و چند سال (50 سال سلطنت ناصرالدين شاه، 11 سال سلطنت مظفرالدين شاه، 3 سال سلطنت محمد علي شاه) ...


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

از سمرقند تا مراغه یکشنبه پانزدهم بهمن 1391 13:0

بمناسبت هشتادمين سال درگذشت واسيلي وياتكين، يادداشتي در نشريه بخارا نوشتم بنام وياتكين و كشف رصدخانه سمرقند. وقتي بخارا منتشر شد خبرش به برخي سايتها و نشريات رسيد و آنان نيز سياهه عنوان مقالات را از آن مجله آوردند. يكي از سايتها كه مسئولش  ظاهرا يا از سمرقند خوشش نمي آمد يا اهل مراغه بود يا فكر ميكرده سمرقند و مراغه دو ده كنار هم هستند يا عيب ميدانسته وياتكين رصدخانه ای در بيرون از ايران را كشف كرده و اصلا چرا رصدخانه مراغه را كشف نكرده و يا هزار و يك ياي ديگر، نام مقاله را به وياتكين و كشف رصدخانه مراغه تغيير داده است. براي من كه فرقي نميكند. اما نگران آينده اطلاع رساني هستم كه اين نام نادرست به فهرستها سرايت نمايد يا كشف رصدخانه مراغه را به وياتكين نسبت دهد و لعن و نفرين روح كاشف رصدخانه مراغه را سراغ من (و نه آن مسئول سايت) بفرستد. لذا از آن بزرگوار رئيس كتابخانه ... انتظار دارد دستوري بتصحيح دهند.

ارادتمند

نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

متني از سخنراني در فرهنگستان زبان و ادب فارسي بانتخاب سايت آنجا:

  

نقش سکه در گسترش زبان فارسی در شبه‌قاره

موضوع گسترش زبان و ادبیات فارسی در شبه‌قاره را، مانند هر نقطهٔ دیگر جهان، می‌توان از طریق آثار به‌جامانده، همچون کتاب‌ها و نسخه‌های خطی و سندها و کتیبه‌ها شناخت. اما در این میان، یکی از منظرهای کمتر شناخته شده، نگاه سکه‌شناسانه به این موضوع است. پرسش‌هایی که در این حوزه طرح می‌شوند عبارت‌اند از: آیا گسترش یا جلوگیری از گسترش زبان فارسی در شبه قاره، ارتباطی با سیاست‌های به‌ظاهر اقتصادی صِرف در ضراب‌خانه‌های استعماری داشته است یا نه؟ آیا ضراب‌خانه‌ها نیز به‌مثابهٔ ارگانی فرهنگی، از سیاست‌هایی کلی پیروی می‌کرده‌اند؟ آیا در این زمینه، نکته‌هایی هست که همچنان از دید ما پنهان مانده باشد؟

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

سنت قرض گرفتن و پس ندادن شخصیتهای علمی و تاریخی در میان ملل تازه تاسیس کم شخصیت جهان، جا افتاده است. کشورهایی که حتی از من هم جوانتر هستند. برخی کشورهای کهنسالتر نیز که تاریخ نسبتأ قدیمتری دارند بدلایل ایدئولوژیک سعی در مصادره برخی  مظاهر فرهنگی و تمدنی دارند که مثلأ فلان دستاورد بشری را اول از همه ما کشف و اختراع کردیم یا کاشف و مخترعشان در کشور امروزی ما بدنیا آمده یا از دنیا رفته، یا ما امروز صاحب کشور آنان شده ایم. بنظر میرسد کشورهای ریشه دارتر و سرمایه دارتر فرهنگی، کمتر مرتکب اینگونه دله دزدی ها شوند. مگر اینکه چطور بشود.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

همانگونه که پیشتر گفتم:

"كار جناب دكتر نوشاهي يكي از اقدامات ضروري براي پژوهشهاي تاريخ چاپ فارسي در ايران بود كه بايد انجام ميشد و انجام شد. براي تاريخ چاپ ابتدا بايد ميدانستيم چه كتابهايي چاپ شده است كه اكنون ميدانيم. "

اگر پيشتر نمیتوانستیم فهرست مرحوم مشار را تبدیل به امکان پروژه ای بین المللی و همکارانه نماییم، اینک امکانات فنی کار مهیاست. اينك با پي قرار دادن كار عارف نوشاهي چه ميتوانيم و چه بايد بكنيم؟


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

تنبیه کتابسازان یکشنبه سی ام مهر 1391 14:54

بنقل سایت میراث مکتوب 

«گزارش ميراث» پنبه كتابسازان را زد

ضمیمه شماره 2 دوماهنامه گزارش میراث (دوماهنامه تخصصی اطلاع رسانی در حوزه نقد و تصحیح متون، نسخه شناسی و ایران شناسی) با موضوع کتابسازی ها و انتحال منتشر شد.

در بخش نخست مقالاتی با عناوین «مقالات دو یا چند مؤلفی، آفتی نوظهور در تحقیقات ادبی»، «حکایت عبدالغفار نجم الدوله از سرقت آثارش»، «ناشران بچاپ و بفروش»، «بر جامع البین چه گذشت»، «سارق (گرسنه)»، «سه نمونه از سرقت در زمینه کتاب های مذهبی»، «نقش دانشگاه ها در شیوع پدیده کتابسازی و تکلفات اداری»، «نابرده رنج گنج میسر نمی شود»، «سیوطی و رساله ارزشمند وی پیرامون حقوق تألیف»، «درنگ بر یک فرهنگ»، «فرهنگ مصطلاحات نسخه شناسی: تألیف یا ترجمه؟ حکایت یک سرقت ادبی»، «تنقیح الابحاث للملل الثلاث: تصحیح مجدد یا سرقت» و «از ساختن کتاب تا کتاب سازی» به قلم .......


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

هزینه های پژوهش و نوآوری یکشنبه سی ام مهر 1391 14:51

حتمأ مجموعه تلویزیونی ماجراهای شرلوک هولمز را دیده اید که با دیدن کلاه بجای مانده از یک فراری، سن و قد و ملیت و شغل سابق و مشخصات خیاط و آرایشگر و وضعیت مالی و زندگی شخصی او را بازسازی میکرد. دیدن اینگونه فیلمهای تخیلی سودهایی نیز دارد که از جمله انسان را به حوادث اطرافش متوجه و گاه حس فضولی اش را تحریک مینماید و گاه این فضولی ها بجای های خوبی هم میرسد. دیروز یک آگی در روزنامه همشهری دیدم که میخواهم شرلوک هولمز گونه آن را بازجویی کنم. برای حفظ حرمت افراد و نهادها، اطلاعات شناساکننده آگهی دهنده را نقطه چین میکنم. تنها نام تهران را میگذارم که خواننده گمان نکند که این جشنواره در روستای ما برگزار میگردد. آگهی این چنین است:

مرکز مطالعات و برنامه ریزی ... ...

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

تاریخ ساخت و استفاده از کاغذ آبی یکشنبه یکم مرداد 1391 13:0

 نوشته ایرنه بروکل

پيشگفتار مترجم

در متون (اسناد، فرامين و نسخه هاي خطي) دوره قاجار، بسيار به كاغذهاي آبي رنگي برميخوريم كه بنظر تقريبأ همه فهرست نويسان ما ريشه فرنگي (اروپايي داشتند). اينان در فهرست نويسي اينگونه متون، از اصطلاحات: "كاغذ فرنگي"، "كاغذ آبي" و "كاغذ روسي" نام ميبردند. طبيعي بود كه كاغذ روسي داراي واترمارك با حروف روسي يا مهر خشك با حروف روسي در كناره بيروني بالاي كاغذ بود. از آنجا كه تقريبأ همه كشورهاي كنوني اسلاوزبان در آن زمان در اختيار دولت تزاري بود، ممكن است كاغذ روسي الزامأ ساخت كشور روسيه كنوني نباشد. از سویی اصطلاحات "كاغذ فرنگي" و "كاغذ روسي" نامی عام بوده و میتوانست شامل کاغذهای سفید (غیر آبی)، دارای واترمارک یا مهر خشک یا بدون آنها نیز باشد.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

فهرست نویسی پویا و پایان ناپذیر یکشنبه یکم مرداد 1391 12:48

درخواست تحول علمي در فهرست نويسي نسخه هاي خطي، آرزوي هر علاقمند به نسخ خطي است. علمي نويس و استفاده از زبان علمي مشترك نه تنها در زبان فارسي بلكه قابل درك براي همه كاربران، استفاده از استانداردهاي بين المللي اندازه و رنگ و ويژگيهاي فيزيكي، عمق بخشيدن به فهرست و توجه دقيق تر و جزيي تر به اجزاي فهرست نويسي و افزايش آيتمهاي آن، فهرست نويسي تخصصي بر اساس تخصص و علاقه فهرست نويس، فهرست نويسي تيمي (كتابشناس و نسخه شناس و متن شناس و موضوع شناس)، ... كه شايد همگي با مخالفت قشر فهرست نويس همه دان مواجه شده است. اما قرار نيست كه من هم از خواسته هاي خود بگذرم و هرازگاهي خوابي از چشم همه دانان نربايم و خواب آنان را آشفته ننمايم. شايد كه برخي خفتگان از خواب برخيزند و براه دانش ره سپارند. پيشنهاد فهرست نويسي جمعي پيشتر مطرح شده است كه مقصود فهرست نويسي تيمي و گروهي بود. قصد من از در اين مقال از فهرست نويسي جمعي، فهرست نويسي مشاركتي، پایان ناپذیر، و پویا است. پيشتر در يادداشتي (نظر کاربر در فهرست نویسی نسخه های خطی) نوشتم كه:


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

چرا بايد نام كتابداري را حفظ كرد؟ یکشنبه یکم مرداد 1391 12:45

من كه كتابدار نيستم و تاريخ خوانده ام. اما اگر كتابدار بودم نام كتابداري را براي رشته ام حفظ ميكردم. شايد براي آنكه بدنبال تاريخ رشته ام ميگردم و از هر نشانه اي كه به استحكام آن بيانجامد و نشان دهد كساني بيشتر در آن پا نهاده اند و از آن بهره برده اند استفاده ميكردم. سازمان انرژي اتمي شعار "دل هر ذره اي كه بشكافي... آفتابيش در ميان بيني" را انتخاب كرد، يعني ما قرنهاست به انرژي هسته اي پي برده و حق مسلم ماست. زماني كه سازمان آب تاسيس شد شعار خود را "و من الماء كل شيي حي" را برگزيد كه تاريخش را به آغاز حيات در كره زمين ميرساند. هر شخص و سازمان و رشته اي تلاش دارد ثابت كند كه از زير بته عمل نيامده و ريشه اي دارد. اصلأ فرق گياه و قارچ در ريشه آنهاست.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |

نزاع فرهنگ‌ها در دوره مشروطيت یکشنبه یکم مرداد 1391 12:39

مصاحبه گونه ای درباره تاریخ چاپ در ایران

همان‌طور كه مي‌دانيم از زمان شكل‌گيري نهضت مشروطه، جامعه ايراني شاهد رشد و گسترش بيانيه‌ها، شبنامه، روزنامه‌ها، كتاب و... بود و عمدتا اين محصول فرهنگي بيانگر افكار و عقايد جديد بود. به نظر شما صنعت چاپ چه تاثيري در نهضت مشروطه داشت؟

اگر بپذیریم كه چاپ، انقلابي در اطلاع‌رسانی (در كنار اختراع خط، كاغذ، چاپ، رادیو و اینترنت) بود، بی‌تردید تاثیر چاپ در انقلاب‌ها و اصلاحات بزرگ سیاسی، مذهبی و‌ اقتصادی سده‌های گذشته، غیرقابل چشمپوشی است.


ادامه مطلب
نوشته شده توسط محسن جعفري مذهب  | لینک ثابت |