تمغای محمود یلواچ

ولاديمير بلايف  Vladimir Belyaev در 3 سپتامبر 2000 در مقالة پول "نقره اي دا چائو متعلق بدورة يوآن"[1] پشیزي از مغولان چين را منتشر كرد كه بخودي خود مورد نظر من نيست و عكس آن را در زير ميبينيد:

روي پشیز:

بر روي اين پشیز نوشته شده:

دا چائو تونگ بائوDa Chao Tong Bao

(بالا، پايين، راست، چپ)

   پشت پشیز:

بر پشت پشیز نوشته اي نیست، اما تنها دو اثر انگ (سورشارژ) بچشم ميخورد.

جنس: نقره

قطر 215 ميليمتر

وزن 2/3 گرم

ادامه نوشته

جامع التواريخ (تاريخ سلاطين خوارزم)

جامع التواريخ (تاريخ سلاطين خوارزم) رشيدالدين فضل الله همداني، تصحيح دكتر محمد روشن، مركز نشر ميراث مكتوب، 1389

خوارزمشاهیان را اعقاب انوشتکین غرجه بودند که او غلام بلکاتکین و او غلام سلطان ملکشاه سلجوقی بود. سلطان ملکشاه پس از بلکاتکین منصب تشت داری را به او داد و از آنجا که مالیات خوارزم مختص تشت دار بود او نیز شحنه خوارزم شده او تا آخر عمر این مقام را داشت پس از او پسرش قطب الدین محمد در زمان سلطان برکیارق والی خوارزم شد و از آن زمان او را خوارزمشاه خواندند. او از سال 491 – 523 هـ/ 1098 – 1128 م خوارزمشاه بود.

ادامه نوشته

انجامه های ارمنی سده های سیزدهم و چهاردهم میلادی/ هفتم و هشتم هجری

نویسنده: رابرت بدروسیان

از سدهٔ دهم میلادی/ چهارم هجری انجامه های نسخه های ارمنی منبع بسیار مهمی برای تاریخ ارمنیان و همسایگان آنها هستند. آنها در سدهٔ سیزدهم میلادی/ هفتم هجری برای تکمیل اطلاعات منابع تاریخی ارزشمندند و در سدهٔ چهاردهم میلادی/ هشتم هجری، که فاقد مورخانی چون گیراگوس، وردان و استپانوس است، انجامه ها منبع آگاهی های ما هستند.

 انجامه نوشته ای است که معمولاً در پایان نسخهٔ خطی می آید و اغلب به دست کاتب یا صاحب کتاب نوشته می شود. درانجامه، معمولاً نام کاتب، سال نگارش نسخه و سال نگارش انجامه قید و گاه در این انجامه های کم و بیش طولانی اطلاعاتی ذکر می شود که در دیگر منابع تاریخی نمی آید و شامل وقایع سیاسی و نظامی، اوضاع مالیات ها، کشاورزی، وضعیت دهکده، شهرها، کلیساها و دیرها، ذکر مکان و علت نگارش انجامه است. 

ادامه نوشته

از‏‎ ساوه‌‏‎ تا كلن

‌‏‎(با ‏‎ نگاهي‌‏‎ به‌‏‎ پيشينه‌گفت‌وگوهاي فرهنگي ايران‌ و آلمان)

آنگاه‌‏‎ كه ‌ماركوپولو‏‎ در‏‎ سفر‏‎ خود به سوي شرق‏‎ به‌‌ شهر‏‎ ساوه رسيد گمان برد كه‌‏‎ آن "شاهان ايراني" كه براي‌‏‎ ديدار از‏‎‏‎ مسيح به بيت لحم‌‏‎ ‌‏‎ رفته بودند اهل ساوه بودند بي‌شك داستانهايي در ‌‏‎اين باره در اروپا رواج يافته بود. در انجيل متي (باب 22 آيه 12) ميخوانيم:

"و چون عيسي در ايام هيروديس پادشاه در بيت لحم يهوديه تولد يافت، ناگاه مجوسي چند از مشرق به اورشليم آمده گفتند كجاست آن مولود كه پادشاه يهود است، زيرا كه ستاره او را در مشرق ديده ايم و براي پرستش او آمده ايم. اما هيروديس پادشاه چون اين را شنيد مضطرب شد و تمام اورشليم ‌ با وي.

ادامه نوشته

پایزه

 (بائزه ، بایزه ، پاییزه ، پائزه )، لوحه ای فلزی یا چوبی و بندرت از عاج و یشم در حکم نشان افتخار، ابلاغ مأموریت ، معرفی نامة شغلی و امتیازات دیگر در دورة مغول . برخی برآن اند که پائیزه ، پَئز (دورفر، ج 1، ص 239)، پَیْ ـ تسئو (مار کوپولو، 1926، ج 1، ص 352، حواشی یول )، پَئی ـ تزو (روبروکی ، ص 186، پانویس 2)، به معنای لوحه ، در اصل واژه ای چینی است که از طریق زبان مغولی به سایر زبانها راه یافته است . عده ای دیگر نیز پایزه را به نوعی همان بَصْمَه (واژه ای در اصل ترکی که در زبان عربی امروز به معنای اثر انگشت و مهر است ) می دانند ( > دایرة المعارف بزرگ شوروی < ، ج 3، ص 57). اما وجه این اشتقاق صحیح و روشن به نظر نمی رسد. بوداگف (ج 1، ص 311) «معاف نامه » و «برات » (کاغذ زر) را از جمله معانیِ پایزه دانسته است .

سابقة کاربرد پایزه به دورة حکومت ختائیان و دودمان کین در سدة پنجم / یازدهم بازمی گردد

ادامه نوشته

چاو

چاو ، پول‌ كاغذی‌ كه‌ در دوره ایلخان‌ گیخاتوخان‌ (حك: 690ـ694) به‌ تقلید از چین‌ در ایران‌ رواج‌ یافت‌. واژه چاو از واژه مغولی‌ میانه‌ و چینی‌ Chao گرفته‌ شده‌ است‌ (رجوع کنید به دورفر، ج‌ 1، ص‌ 304؛ قس‌ د. اسلام‌ ، چاپ‌ دوم‌، ذیل‌ مادّه‌). در چین‌ در زمان‌ سلسله‌های‌ سونگ‌، مینگ‌ و نیز در دوره حكومت‌ قوبیلای‌قاآن‌ (658ـ693)، چاو رواج‌ داشت‌ (رجوع کنید به اقبال‌ آشتیانی‌، ص‌ 68ـ69). در ایران‌، در 693، در پی‌كمبود نقدینه‌ در خزانه‌، كه‌ عمدتاً بر اثر ولخرجیهای‌ خان‌ و درباریان‌ بروز كرده‌ بود، گیخاتوخان‌ پس‌ از مشاوره‌ با پولاد چنگ‌سانگ‌ سفیر خان‌ بزرگ‌ (قوبیلای‌) در تبریز و نیز توصیه عزالدین‌ مظفربن‌ عمید مشاور صدرجهان‌ *زنجانی‌ (وزیر گیخاتو)، دستور داد به‌ جای‌ درهم‌ و دینار، بر اساس‌ چاو چینی‌ پول‌ كاغذی‌ منتشر كنند (رجوع کنید به رشیدالدین‌ فضل‌اللّه‌،ج‌ 2، ص‌ 1197ـ 1198). چاوخانه‌ای‌ در تبریز فراهم‌ آمد و نخستین‌بار ....

ادامه نوشته

پژوهشهاي تركي – ايراني

عثمان غازي اوزگودنلي: پژوهشهاي تاريخي تركي - ايراني سده هاي مياني، استانبول: 2006، 528 صص

 Osman G. Özgüdenli:  Ortaçağ Türk - İran - Tarihi Araştırmaları, Istanbul : 2006

پژوهشهاي تاريخي تركي - ايراني سده هاي مياني مجموعه مقالات عثمان غازي اوزگودنلي، استاد دانشگاه مرمره است كه پيشتر در سالهاي 1999 تا 2005 بصورت مقاله در نشريات، كتابها و دائره المعارفها بزبان تركي منتشر شده بودند . عثمان غازي تاريخ ايران در دوره حكومتهاي تركي (از سلجوقي تا تيموري) و روابط متقابل صفوي - عثماني را مورد بررسي قرار داده است. 

ادامه نوشته