تاریخ ساخت و استفاده از کاغذ آبی

 نوشته ایرنه بروکل

پيشگفتار مترجم

در متون (اسناد، فرامين و نسخه هاي خطي) دوره قاجار، بسيار به كاغذهاي آبي رنگي برميخوريم كه بنظر تقريبأ همه فهرست نويسان ما ريشه فرنگي (اروپايي داشتند). اينان در فهرست نويسي اينگونه متون، از اصطلاحات: "كاغذ فرنگي"، "كاغذ آبي" و "كاغذ روسي" نام ميبردند. طبيعي بود كه كاغذ روسي داراي واترمارك با حروف روسي يا مهر خشك با حروف روسي در كناره بيروني بالاي كاغذ بود. از آنجا كه تقريبأ همه كشورهاي كنوني اسلاوزبان در آن زمان در اختيار دولت تزاري بود، ممكن است كاغذ روسي الزامأ ساخت كشور روسيه كنوني نباشد. از سویی اصطلاحات "كاغذ فرنگي" و "كاغذ روسي" نامی عام بوده و میتوانست شامل کاغذهای سفید (غیر آبی)، دارای واترمارک یا مهر خشک یا بدون آنها نیز باشد.

ادامه نوشته

فهرست نویسی پویا و پایان ناپذیر

درخواست تحول علمي در فهرست نويسي نسخه هاي خطي، آرزوي هر علاقمند به نسخ خطي است. علمي نويس و استفاده از زبان علمي مشترك نه تنها در زبان فارسي بلكه قابل درك براي همه كاربران، استفاده از استانداردهاي بين المللي اندازه و رنگ و ويژگيهاي فيزيكي، عمق بخشيدن به فهرست و توجه دقيق تر و جزيي تر به اجزاي فهرست نويسي و افزايش آيتمهاي آن، فهرست نويسي تخصصي بر اساس تخصص و علاقه فهرست نويس، فهرست نويسي تيمي (كتابشناس و نسخه شناس و متن شناس و موضوع شناس)، ... كه شايد همگي با مخالفت قشر فهرست نويس همه دان مواجه شده است. اما قرار نيست كه من هم از خواسته هاي خود بگذرم و هرازگاهي خوابي از چشم همه دانان نربايم و خواب آنان را آشفته ننمايم. شايد كه برخي خفتگان از خواب برخيزند و براه دانش ره سپارند. پيشنهاد فهرست نويسي جمعي پيشتر مطرح شده است كه مقصود فهرست نويسي تيمي و گروهي بود. قصد من از در اين مقال از فهرست نويسي جمعي، فهرست نويسي مشاركتي، پایان ناپذیر، و پویا است. پيشتر در يادداشتي (نظر کاربر در فهرست نویسی نسخه های خطی) نوشتم كه:

ادامه نوشته

گنجينة سماكو: يادداشتي قديمي

رياست محترم سازمان اسناد و كتابخانة ملي ايران در آغاز مهر ماه امسال (1382) سفري به بلغارستان داشتند و از جمله تحفه آن براي كتابخانة ملي، كتاب ارزشمند "كتابها، كتابخانه ها و آرشيوهاي سماكو" بود كه به كوشش خانم استويانكا كندرووا در سال 2002 در صوفيه منتشر شده و رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در بلغارستان نيز سهمي در انتشار آن داشت.

سماكو Samoko كه در دورة اشغال بدست عثمانيان "صماقو" نام داشت از شهرهاي مسلمان نشين بلغارستان است كه پس از تصرف عثمانيان بواسطة اسلام آوردن بلغارها و مهاجرت تركان عثماني، يكي از كانونهاي مسلمانان در بلغارستان شد. در مدارس و مساجد و كتابخانه هاي اين شهردر دورة عثماني، مانند همة شهرهاي اسلامي، كتابهاي فراواني وقف شد و اوقاف زيادي براي حفظ و ترويج و تكثير آن از سوي خيران تدارك ديده شد.

ادامه نوشته

بحران دهه نود در نسخه‏هاى خطى

در دهه نود شمسى، كشور ما با بحران جديدى روبرو خواهد شد: «بحران نسخه‏هاى خطى».

1 ـ نسخه‏هاى خطى كه در 1000 سال گذشته تهيه شده و بجاى مانده‏اند در 100 سال گذشته جذب كتابخانه‏هاى بزرگ كشور و مجموعه‏داران خصوصى شده و يا با كمال تأسف از كشور خارج شده‏اند. گمان مى‏رود باقيمانده نسخه‏هاى نفيس در دست مردم و مجموعه‏داران خصوصى در عرض 10 سال آينده (دهه هشتاد) به همان سرنوشت دچار شوند. طرح ناپخته «ثبت و تملك نسخ خطى» ناخواسته اين امر را سرعت داده است. نسخه‏هاى باقيمانده، تعدادى كتابهاى درسى و آموزشى و عبادى است كه علاقه خاصى را بر نمى‏انگيزد.

ادامه نوشته

آثاري كه نبايد معرفي كرد و نشان داد

در مجموعه هاي نسخ نفيس و خطي ايران، آثاري هستند كه موجب افتخار ايران و ايراني است و دانش و فرهنگ ايراني را برخ جهانيان ميكشد. آثاري كه تسلط علمي، درك هنري، فناوري ساخت و پرداخت مواد خام، و ... را نشان ميدهند و ايران و ايراني از آن بخود ميبالد. بايد اين آثار را شناخت و شناساند. اگر امكان بود نسخه عكسي آنها را منتشر كرد يا آثار نفيس موجود در آنها را بطور مستمر آورد. نمونه اين عكسها، تصاوير مينياتور، جلدهاي هنري، مرقعات عالي را در نشريات نسخه شناسي و سايتهاي مربوطه ميابيم.

از سويي در همان مجموعه ميراث گذشتگان آثاري سست و سخيف داريم كه فاقد هرگونه جنبه بصري، هنري، فني و علمي هستند و انتشار آنها نه تنها بر عظمت فرهنگ ايراني نمي افزايد بلكه مايه وهن آن است. كسي سطل زباله منزل خود را در ويترين اتاق پذيرايي، و كاغذهاي باطله را در قفسه افتخارات كتابخانه خود نمي گذارد.

ادامه نوشته

جا داريم، چيز ديگر نداريم

لطيفه اي است كه كسي در مكان مقدسي كار خلافي ميكرد. متولي آن مكان از متخلف پرسيد: مگر تو دين و ايمان و ناموس و خواهر مادر و .... نداري؟ متخلف گفت همه را دارم، جا ندارم.

امروز يكي از آشنايان زنگ زد كه اين جشنواره نسخ خطي و نفيس در كدام تالار سازمان شما برگزار ميگردد؟ نميدانستم. گفتم ميپرسم و ميگويم. پرسيدم و چيزي نيافتم. چند دقيقه ديگر همان آشنا زنگ زد كه خودمان يافتيم: تالار فلان و ساعت فلان. تشكر كردم.

سازمان ما كه ادعاي متولي گري انواع و اقسام مواد مكتوب و غيرمكتوب، نوشته و نانوشته، مجازي و حقيقي، و ... ... ... ... ... ... ... ... را دارد، تالارهاي خوبي هم دارد كه براي انواع اقسام همايشها و جشنها و ... بكار مي آيد و وسيله درآمدزايي براي سازمانمان نيز هست. از همايش بانكداري گرفته تا

ادامه نوشته

پايگاه آزمايشي فارسي زبان پروژه بين المللي دون هوانگ

در سال1900 میلادی در پشت نقاشی بودایی موجود در یکی از غارهای دون هوانگ واقع در ترکستان چین، کتابخانه ای یافته شد که حدود 40000 مادة کتابخانه ای در آن یافته شد و اینک در کتابخانه های معتبر جهان چون کتابخانة بریتانیا، کتابخانة ملی چین، موسسة مطالعات شرقی آکادمی علوم روسیه در سنت پترزبورگ، کتابخانة ملی هند، کتابخانة دولتی برلین، و چند کتابخانه و موزة دیگر قرار دارند. در این مجموعه اسنادی به بیش از 20 زبان، از جمله فارسی، سغدی، پهلوی، مانوی، باختری، یهودی – فارسی، ... بچشم می خورد .

پروژه بین المللی دون هوانگ (International Dunhuang Project (IDP در سال 199۴، توسط کتابخانة بریتانیا تأسیس، و بتدریج کتابخانه ها و موسسات پژوهشی دیگر بدان پیوستند. اينك سايت IDP به هفت زبان انگليسي، فرانسوي، آلماني، چيني (دو سايت)، روسي، ژاپني، و كره اي افتتاح شده و به اطلاع رساني مشغولند.

از آنجا كه دارنده وبلاگ اسناد فارسي به پژوهشهاي آن پروژه علاقمند و در ارتباط ميباشد، پايگاه آزمايشي فارسي زبان پروژه بین المللی دون هوانگ را راه انداخته تا پس از طي مراحل رسمي در زير مجموعه يك نهاد پژوهشي مشغول بكار شود.

از لا به لاي يادداشتها

یادداشت‏های نوشته شده بر نسخه‏های خطی (و گاه کتب چاپ‏ سنگی و حتی چاپ سربی)، مدارک سهمی است که گاه اهمیت‏ متن مکتوب را چند برابر می‏سازد. در آغاز عالمان بودند که در توضیح و شرح و تصحیح نسخه، دانش خود را در کناره‏های نسخه‏ به یادگار گذاردند و به دنبال آنان، کاتبان، فروشندگان، خریداران، مالکان، امانت‏دهندگان، امانت‏گیرندگان، ...  روز بروز بر آن‏ یاداشت‏ها افزوده و علاوه بر یادداشت‏های علمی و متنی، یاداشت‏های شخصی و گاه شکوه و شکایت خود را بر حواشی‏ متون افزودند.

مطالعهء یادداشت‏های ثبت شده بر گوشه و کنار کتاب، علاوه‏ بر فواید متن پژوهانه و نسخه‏شناسانه، در امور اجتماعی و جامعه‏شناسانه و حتی روان‏شناسانه به مورخ کتاب یاری‏ می‏رساند.

یادداشت‏های کناره‏های کتاب به چند دسته تقسیم می‏گردد: 

ادامه نوشته

سکه شناسی و تصحيح متون

بهره گيری از دانش سکه شناسی در تاريخ و تصحيح متون تاريخی و حتی غير تاريخی، از مدتها پيش دغدغة من بوده[2] ، و اينک نيز هست. نمی توان گفت که بی تفاوتی نسبت به دانش سکه شناسی، بويژه در تصحيح متون ، سابقه ای طولانی دارد، زيرا بظاهر هرگز برسميت شناخته نشده، يا اهميت آن را درنيافته اند.

اشارات به سکه و سجع آن در متون را به چهار صورت می توان يافت:

1 - اشاره به سکه و خطبه به عنوان نشانه های سلطنت و حکومت مستقل.

ادامه نوشته

عضدالدوله ديلمى و روپيه هندى

مقاله كتابخانه هاى جهان اسلام در قرون وسطى را كه توسط محمدرستم ديوان نوشته و توسط سيدحسين اسلامى ترجمه شده بود، در شماره 29 و30 نشريه آينه پژوهش خواندم و از آن استفاده بردم. چيزى كه بيش از متن مقاله برايم جالب توجه بود واحدهاى پولى مذكور در آن بود. در مقاله خواندم كه:

در دوران واثق، محمد بن عبدالملك زيّات وزير واثق هر ماه مبلغ ده هزار روپيه هزينه ترجمه و نسخه بردارى كتابها مى كرد) (ص21 ستون اول)

يا:

ادامه نوشته

انجامه های ارمنی سده های سیزدهم و چهاردهم میلادی/ هفتم و هشتم هجری

نویسنده: رابرت بدروسیان

از سدهٔ دهم میلادی/ چهارم هجری انجامه های نسخه های ارمنی منبع بسیار مهمی برای تاریخ ارمنیان و همسایگان آنها هستند. آنها در سدهٔ سیزدهم میلادی/ هفتم هجری برای تکمیل اطلاعات منابع تاریخی ارزشمندند و در سدهٔ چهاردهم میلادی/ هشتم هجری، که فاقد مورخانی چون گیراگوس، وردان و استپانوس است، انجامه ها منبع آگاهی های ما هستند.

 انجامه نوشته ای است که معمولاً در پایان نسخهٔ خطی می آید و اغلب به دست کاتب یا صاحب کتاب نوشته می شود. درانجامه، معمولاً نام کاتب، سال نگارش نسخه و سال نگارش انجامه قید و گاه در این انجامه های کم و بیش طولانی اطلاعاتی ذکر می شود که در دیگر منابع تاریخی نمی آید و شامل وقایع سیاسی و نظامی، اوضاع مالیات ها، کشاورزی، وضعیت دهکده، شهرها، کلیساها و دیرها، ذکر مکان و علت نگارش انجامه است. 

ادامه نوشته

مخطوط بعدِ مطبوع

حمزه نامه که به عناوین گوناگون خوانده شده، از داستان های عامیانه فارسی است. در این داستان با در هم کشیده شدنِ شخصیّت حمزة بن عبدالمطلب و حمزه آذرک به یکدیگر، مجموعه ای از ادبیات شفاهی ایرانی پیش و پس از اسلام به نحوی غیر قابل تفکیک در هم آمیخته و در میان عامه مردم، رواج یافته است. نسخه های خطّی بسیار از این کتاب در کتابخانه های ایران، هند و پاکستان محفوظ است و رواج دستنویس های آن به ویژه در دوره مغولان هند در سده دهم هجری قابل توجّه می باشد. حمزه نامه چند بار در بمبئی و ایران به چاپ سنگی رسیده، و متن منقّح آن با تصحیح و اهتمام دکتر جعفر شعار به سال 1347 در تهران (دانشگاه تهران) انتشار یافته است. در سال 1382 نسخه ای از حمزه نامه توسّط کتابخانه ملّی ایران خریداری شد که از چند جهت، قابل توجّه است. این نسخه به خطّ نستعلیق کاتبی به نام فضل اللّه تفرشی در سالهای 1320 1321 ه . ق و بعد از چاپهای سنگی این کتاب در هند و ایران استنساخ شده است. کاتب در انجامه برخی از مجلّدات هفت گانه آن به کمبود نسخه های حمزه نامه در روزگار خود اشاره کرده و نوشته است که از شدّت بیکاری به کتابت این کتاب اقدام نموده است.

ادامه نوشته

فهرست نویسی: تنها یکبار

هر یک از دوره های مختلف فهرست نگاری، از فهرست نویسی سنّتی تا فهرست نگاری نوین، دارای ویژگی هایی است. فهرست نویسی سنّتی بر چهار هویّت نامستقل نویسنده شناسی، کتاب شناسی، نسخه شناسی، و تجربه میدانی، تکیه داشت. در نخستین دوره فهرست نگاری در دنیای اسلام،به پدیدآورنده اصالت داده می شد. فهرست نویسان میانه اسلامی از حاجی خلیفه تا شیخ آقا بزرگ تهرانی نیز سرگذشتنامه پدیدآورنده را بیشتر از توصیف کتاب و محتویات آن، مورد توجّه قرار می دادند. در فهرست نگاری نوین، که برگرفته و تأثیرپذیر از شیوه غربیِ فهرست نویسی است، آگاهیها با نظم ویژه ای تنظیم نیافته و مهم ترین ضعف آن، عدم رعایت موازین علمی است. برای اینکه فهرست نگاری نوین، سودمند واقع گردند و طبق موازین علمی، تدوین و تألیف شوند، ثبت این اطّلاعات در آنها ضروری و بایسته است: 1. آگاهیهای راهنما. 2. کتاب شناسی. 3. انجامه شناسی. 4. آگاهیهای نسخه شناسی. 5. بیرون از متن. 6. کتاب شناسی فهرست.

ادامه نوشته

کتابخانه میر معزالدین قزوینی

میرمعزالدین حسینی قزوینی از علمای اواخر دوره صفوی بود که در قزوین اقامت داشت. میر معزالدین کتابخانه مفصلی داشته که همانند دیگر کتابخانه های قدیمی گرفتار غارت ها و تقسیمات شده و آخرین بازمانده آن شامل 25 جلد در اوایل سال 82 به کتابخانه ملی ایران اهدا شد.

میر معزالدین که سال های حکومت افغانان را در قزوین و تحت حکومت شاه طهماسب دوم بسر می برد توانست کتابخانه خود را از بلایای وازده بر دیگر کتابخانه های عصر صفوی در امان دارد. با رانده شدن افغانان از ایران و به قدرت رسیدن ظاهری طهماسب دوم و سپس عباس سوم، که حکومت اصلی به دست نادر افشار قرار داشت و مقدمات به تخت نشینی خود را تدارک می دید. و سرانجام در 1148 ه شورای مغان سلطنت صفویه را ملغی و نادر را به شاهی ایران برقرار داشت. یکی از مهمترین اقداماتی که به نادرشاه انتساب یافته است لغو اوقاف عصر صفوی است که جای بحث فراوانی دارد.

ادامه نوشته

گزارشي از كنفرانس نسخه شناسي فارسي در وين

گزارشي از كنفرانس نسخه شناسي فارسي که از اول تا پنجم مهر ماه امسال در شهر وين كشور اتريش برگزار شده بود. در اطلاعیة ارائه گزارش در كتابخانه ملي، دو فایل نیز افزوده بودم :1: برنامه همايش. 2: شركت كنندگان فعال (سخنران) و غیر فعال (غیر سخنران)، تا خوانندگان (و حاضران نشست گزارش) با خواندن آنها بدانند اصل موضوع چیست.

ارائه این گزارش در کتابخانه ملی به درخواست خودم بود وگرنه بنظر نمی رسد الزامی در ارائه گزارش علنی داشته باشم، چه اگر غیر از این بود، هرازگاهی باید شاهد گزارش سفری می بودیم که نیستیم. نیست .

ادامه نوشته

ولنگاری در اطلاع‌ رسانی اسناد و نسخ خطی

هر روز در اخبار خبرگزاری‌ها و نشریات، خبرهای عجیب و غریبی درباره اسناد و نسخه‌های خطی می‌بینیم و می‌خوانیم. (البته شاید متخصصان هر رشته دیگر نیز چنین اطلاعات عجیب و غریب را ببینند و به بی‌سوادی و بی‌خبری خبرنگاران بخندند). اطلاعاتی كه ناشی از بی‌خبری تهیه‌كننده خبر با واژه‌ها و اصطلاحات علمی و عرفی آن دانش است. بخشی از آنها نیز از گوینده خبر و مصاحبه شونده است كه سعی دارد كار و خبر خود را مهم بنماید و احتمالا در آن (باصطلاح) آب می‌بندد. تقصیر خبرنگار نیست كه تنها منتقل‌كننده خبر است.

 

ادامه نوشته

نام مخترع چاپ سنگي

خشت اول

 

"از زمانی که آلوئيس رنه فلدر[1] نمایش نامه نويس آلمانی در سال 1796م. صنعت چاپ سنگی را اختراع نمود و... "

Aloeas ReneFelder

 مشكل زماني آغاز شد كه نام آلويس زنه فلدر Aloeas Senefelder در برگه دست نويس مقاله چاپ سنگي در دائره المعارف كتابداري بصورت رنه فلدر ثبت شد و شايد ويراستار محترم دائره المعارف كتابداري (كه از نحوه قرائت حرفS در زبان آلماني بصورت صداي ز بي خبر بود) زنه فلدر Senefelder (و نه  SeneFelder) را حتي در پانويس لاتين دائره المعارف به ReneFelder برگرداند مشكل آغاز شد. رسم دائره المعارف كتابداري آن بود كه مقاله صفحه بندي شده را براي تأئيد نويسنده ميفرستادند و بنظر ميرسد كه اين مقاله ...

ادامه نوشته

سايت اطلاع رساني كتب چاپ سنگي

سايت اطلاع رساني كتب چاپ سنگي با هدف:

* ساماندهی و معرفی پژوهش های انجام شده در حوزه کتب چاپ سنگی

* شناسایی  و معرفی کتب چاپ سنگی فارسي و عربي منتشره در جهان

* شناسایی و معرفی چاپخانه های کتب چاپ سنگی در جهان

* شناسایی و معرفی ناشران کتب چاپ سنگی در جهان

* شناسایی و معرفی مصححان کتب چاپ سنگی در جهان

* شناسایی و معرفی خطاطان این عرصه

* شناسایی و معرفی نفایس عصر چاپ سنگی در جهان

* نمایاندن سیر تحول چاپ در جهان

* یکسان سازی اطلاعات موجود از کتب چاپ سنگی منتشره در جهان

* حفظ  و نگهداری کتب چاپ سنگی منتشره در ایران بوسيله ذخیره سازی دیجیتال

* سهولت و تسریع در دست یابی به اطلاعات و کتب چاپ سنگی منتشره در جهان

* تهیه استانداری واحد برای فهرست نویسی کتب چاپ سنگی

براه افتاد. براي دوست عزيزم جناب غلامي جليسه آرزوي موفقيت دارم. در اين سايت اطلاعات حدود 25 هزار كتاب چاپ سنگي در دسترس است كه در صورت درخواست فايل ديجيتال آنها را ميتوان خريد. از كتابخانه هاي بزرگ كشور ظاهرأ تنها كتابخانه مجلس شوراي اسلامی با اين بانك ياري كرده است. اميدوار ياري ديگران هستيم. امروز يادداشت مهمي براي غلامي جليسه فرستادم و بزودي بر همين وبلاگ هم خواهد آمد. براي دسترسي http://www.lithografi.ir

دستنامة آموزشي نسخه هاي خطي فارسي

جهان نسخه هاي خطي فارسي : نمونه هايي از دست نوشته هاي ايراني، ماوراالنهري، و هندي، به كوشش كوئيچي هاندا و نوبواكي كندو ، توكيو: موسسة مطالعات زبانها و فرهنگهاي آسيا و آفريقا، دانشگاه مطالعات خارجي، 2006

 

اهميت دستيابي مستقيم به نسخه هاي خطي براي آموختن دقيقتر نسخه شناسي ايراني، مشكل دستيابي به انواع گوناگون نسخه هاي خطي مصور و مزين، پراكندگي نسخه هاي خطي در كتابخانمه هاي معمولأ دور ( بويژه در كشورهاي شرق ايران)، ژاپني ها را بر آن داشته تا  دستنامه اي آموزشي براي نسخه هاي خطي فارسي به دانشجويان و پژوهشگران ژاپني تدارك ببينند.

ادامه نوشته

سه رساله دربارة واترمارك

رسايل برادران زونگي: عصر نشانه (واترمارك) در تاريخ كاغذ ، به كوشش جيان كارلو كاستانياري، فابريانو: كارخانة كاغذ سازي فابريانو، 2003 .

L`OPERA DEI FRATELLI ZONGHI:L`ERA DEL SEGNO NELLA STORIA DELLA CARTA, A CURA DI GIANCARLO CASTAGNARI, [FABRIANO:] CARTIERE MILIANI FABRIANO, MMMIII

 

صنعت کاغذ سازی از طریق مسلمانان وارد اروپا شد. بدنبال شکست اروپاییان در جنگهای صلیبی و پایان یافتن آن در شرق، تبادل فرهنگی بین مسلمانان و مسیحیان آغاز گشت.

ادامه نوشته

کارشناسي نسخه هاي خطي با كدامين راه و با كدامين استاندارد؟!

در خبرها (ميراث خبر 13/11/ 1385) خوانديم که:

"رئيس يکي از مراکز پژوهشي گفته است:« در سه ماه اخير، بيش از 400 نسخه خطي خريداري کرده ايم که برخي از آنها از اعتبار و اهميت ويژه اي برخوردارند. به گفته او، تعداد 400 کتب خطي موجود در طي 30 خريد متنوع صورت گرفته است و براي خريد اين تعداد، 270 تا 280 ميليون تومان هزينه شده است.»

خبر ادامه مي دهد:« از ميان 400 نسخه خطي موجود در مرکز در حدود 180 جلد به قرآنهاي خطي اختصاص دارد.»

 که احتمالأ درست نيست و درست آن چنين باشد:

 

ادامه نوشته

کریستن سن و خرید نسخه های شرقی

آرتور کریستن سن در کتاب فراسوی دریای خزر (ترجمة منیژة احد زادگان/ علی آلفونه، تهران: طهوری، 1385، صص 45 و 46) از خاطرات سفر تفلیس می نویسد:

از سفر به تفلیس قصد دو گانه داشتم : نخست ، می خواستم از مجموعه ی مشهور آثار باستانی سکاها در موزة تفلیس بازدید کنم ... . دوم می خواستم متون ادادبیات عامه ی اوستی بخرم . ... استاد آندریاس توجه مرا به ادبیات عامیانه ی اوستی جلب کرده بود . او می گفت :

ادامه نوشته

آيا تشکيل شوراي هماهنگ کننده قيمت گذاري نسخ خطي امكان پذير است؟!

بزرگترين مشکل، درک و شناخت مشکل است. پيشنهاد جناب آقاي فاضل هاشمي، مدير اداره مخطوطات و کارشناس بخش قيمت گذاري نسخه هاي خطي کتابخانه آستان قدس رضوي دربارة تشکيل شوراي هماهنگ کننده قيمت گذاري نسخه هاي خطي (نقل از ميراث خبر23/11/1385)، در نوع خود جالب است که نشان از توجه به ضرورت هماهنگي در برخي امور است. اما مي توان پرسيد که آيا تشکيل شوراي هماهنگ کننده قيمت گذاري نسخه هاي خطي ضروري و ممکن است؟!

 

ادامه نوشته

نظر کاربر در فهرست نویسی نسخه های خطی

معمولأ پس از انتشار فهرست های نسخه های خطی هر کتابخانه ای ، دیگر فهرست نویسان و کتابداران و کاربران آن فهرستها ، نظرهای اصلاحی خود را در کنارة فهرست ها نوشته و یا در برگه هایی ثبت کرده و گهگاه منتشر هم می کنند . تعدادی از این نظرات هم بخت انتشار می یابند که در قالب نقد و بررسی فهرست منتشر می گردند . خود فهرست نویسان نیز استدراکات خود را در حاشیة کتاب نوشته و اگر فهرست بخت چاپ دوم یافت در آن اعمال می شوند .

ادامه نوشته

آيا معرفي سند و نسخة خطي از قيمت آن خواهد كاست؟!

اين پرسش گاه مطرح مي شود که آيا معرفي شدن سند و نسخة خطي بر قيمت آن خواهد افزود؟ يا از قيمت آن خواهد کاست؟ يعني اگر کسي سندي يا نسخه اي خطي داشته باشد و آن را براي استفاده در اختيار ديگران قرار دهد، آيا هنگام فروش از ارزش آن کاسته خواهد شد يا بر آن افزوده خواهد گشت؟

 

دقت و سرعت در خبررساني نسخه هاي خطي

اوايل بهمن ماه بود كه از دست اندركاري شنيدم كه كتابخانه مجلس شوراي اسلامي قصد دارد ميزگردي درباره نسخه هاي خطي و مسائل گوناگون آن بگذارد و از شما هم دعوت خواهد شد. بالآخره به دعوت آقاي شكراللهي، مدير روابط عمومي، روز 21/10/85  در كتابخانة شماره دو مجلس شوراي اسلامي با برخي از دوستان گردآمديم و از اصحاب رسانه تنها خانم حاجي محمدي شركت داشت.

خبرنگاران در آخرين ايستگاه فراهم سازي اسناد و نسخ خطي

در کارگاه آموزشي فرهنگ‌سازي در حوزه نسخ خطي كه در روز 28/10/1385 در كتابخانه شماره 2 مجلس شوراي اسلامي برگزار شد، درباره روند فراهم آوري اسناد و نسخ خطي مختصري گفتم و منتظر ماندم تا خبرنگاران از من درباره آن بيشتر بپرسند و بيشتر بشنوند. اما از آنجا كه همكاران من چنان گرم صحبت بودند و درباره چيزهاي ديگر گفتند و گفتند، ديگر زمان تمام شد و هيچ پرسشي مهلت طرح نيافت، اينك براي استفاده همان خبرنگاران كه نتوانستند از فرصتشان استفاده كنند و ديگر علاقمندان، همان مطلب را گسترش داده، در اختيار مي گذارم.  

ادامه نوشته

بلبشوي ثبت آثار ايراني در حافظة جهاني

معلوم نيست كدام شير پاك خورده اي به ما ايرانيان گفت كه آثار ارزشمند و جهاني خود را در حافظة جهاني ثبت كنيم . ما هم كه گمان ميكرديم آثار فراواني داريم كه ارزش جهاني دارند ، بدنبال اين حرف افتاديم .

ادامه نوشته

نسخه شناسی به مثابه موجودی زنده

هر موجود زنده ای چهار ویژگی دارد :

حرکت می کند،

رشد می کند،

تأثیر پذیرفته و می گذارد،

تولید مثل می کند.

هرموجودی که یکی از این اعمال را انجام ندهد زنده نیست . بیشتر وارد مباحث زیست شناسی نمی شوم .

ادامه نوشته

فابریانو : سنت کاغذ سازی ایتالیا

صنعت کاغذ سازی از طریق مسلمانان وارد اروپا شد . بدنبال شکست اروپاییان در جنگهای صلیبی و پایان یافتن آن در شرق ، تبادل فرهنگی بین مسلمانان و مسیحیان آغاز گشت . در سدة هفتم هجری کاغذ سازی از طریق سیسیل وارد ایتالیا شد و شهر بندری فابریانو مرکز کاغذ سازی ایتالیا و اروپا شد . دو عامل فابریانو را رونق بخشید : بهره گیری از ژلاتین حیوانی برای براق کردن کاغذ و دیگر پرسهای قوی که کاغذ سازی دستی را متلاشی کرد . از دیگر خصوصیات کاغذ فابریانویی ، بهره گیری از واترمارک در داخل کاغذ بود . هنرمندان دورة رنسانس از کاغذ فابریانویی بهره می گرفتند ، برای نمونه نامه های میکل آنجلو همگی ساخت فابریانو بود .

ادامه نوشته